TBMM Genel Kurulu’nda 2025 yılının bütçe görüşmeleri devam ediyor.

Görüşmeler sırasında CHP Grubu adına söz alan Yazgan, "İktidarınız, garantici bir iktidar. Ama ne için garantici?" sorusuyla konuşmasına başladı.

Yazgan, şöyle devam etti:

"Çocukların okulda aç kalmaması için mi? Hayır! Emeklilerin açlık sınırı altında maaş almaması için mi? Hayır! İşçilerin, insanca yaşayabilecekleri bir ücret alması için mi? Hayır! Halkımızın düzgün beslenebilmesi; eşiyle, dostuyla, ailesiyle, çocuklarıyla dışarıda keyifli vakit geçirebilmesi için mi? Hayır! Peki iktidarınız ne için garantici? Biraz sayalım; halkımızın vergilerini kullandığınız projeleri yaptırdığınız yandaşlar için garanticisiniz, paradan para kazanan eşiniz, dostunuz için garanticisiniz; siz, cebiniz için garanticisiniz, başka bir şey için değil!"

"VERİLER YALAN SÖYLEMEZ"

Bazı veriler paylaşmak istediğini belirten ve "Çünkü veriler yalan söylemez" diyen Yazgan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Sayıştay’ın geçtiğimiz aylarda yayınladığı Genel Uygunluk Bildirimi Raporu’nda hazine garantili borçlara ilişkin önemli veriler vardı. 2023 yılında kur farkı hariç verilen garanti tutarı 96 milyar lira. Peki 2023 yılı içinde sağlanan garantili borçların toplam tutarı ne kadar biliyor musunuz? Tam 348 milyar lira. Aradaki fark ne; kur farkı.   İktidarın öngörüsüz politikaları yüzünden Türk lirası değer kaybederken, döviz de değer kazandı. Sonucu, halkın cebinden çıkan 251 milyar lira. Halkımızın ne denli soyulduğunu anlatmak istiyorum. 2024 yılının yalnızca ilk 6 ayında, Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan karayolu projeleri kapsamında tutmayan araç geçiş garantileri yüzünden 36 milyar lira ödendi. 2025 bütçesinden yine aynı, yani Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan ulaştırma ve sağlık projeleri için 202 milyar lira ayrıldı. 2017 yılından 2024 yılı sonuna kadar ballı müteahhitlere 187,5 milyar lira ödendi. Aynı dönemde Avrasya Tüneli için 10 milyar lira, şehir hastaneleri için de 186 milyar lira ödeme yapıldı. 2025 bütçesinin belki de en büyük kalemi, bu hazine ödemeleri."

"HEM GARANTİCİ HEM FAİZCİ"

"İktidarın tek garanticiliği de bu değil" diyen Yazgan, şöyle devam etti:

"Devletin iç ve dış borçları dolayısıyla 2025 yılındaki faiz yükü 2 trilyon liraya yaklaştı. Bu, 2024 yılına göre yüzde 50,3 artış demek. Yani 2025 yılında, ayda ortalama 162,5 milyar lira; günde ortalama 5,5 milyar lira, saatte ortalama 225 milyon lira, dakikada ortalama 3,5 milyon lira, saniyede ortalama 62 bin lira ödeyeceğiz. Ve bu bütçeyle tam 632 milyar lira bir de borçlanma yetkisi alıyorsunuz, biz bu paranın nereye gideceğiyle ilgili hiçbir şekilde bütçenin içerisinde doğru cevapları bulamıyoruz. İşçiye, emekçiye, emekliye, öğrenciye vermediğiniz, harcamadığınız para, gelecek yıl faize gidecek. Faiz giderlerinin milli gelire oranı da yüzde 3,2 seviyesinde olacak. Bu da son 12 yılın en yüksek oranı demek. Bu iktidar, işte bu yüzden hem garantici hem faizci iktidardır."

"FIKRA DEĞİL"

Yapımı yılan hikayesine dönen Halkalı-Kapıkule Yüksek Hızlı Tren Hattı projesine de değinen Yazgan, şunları söyledi:

"Size bir şey anlatacağım kendi şehrimden ama fıkra değil. Edirne’deki bir projeden bahsedeceğim. İktidarın yıllardır ‘ha bitti ha bitecek’ diye oyaladığı hızlı tren projesi kapsamında bir viyadük inşa edildi. Bu viyadük öyle bir yerde ki, Edirne’nin merkezindeki iki mahalleyi birbirine bağlıyor. Sosyal medyada da gündem oldu, belki görmüşsünüzdür. Viyadükte 2 araç aynı anda, yan yana geçemiyor. Ben kendim de denedim, karşıdan gelen bir araba olduğu zaman geçemiyoruz. Vatandaş şikayet ediyor. Çözümü Edirne Valimiz Sayın Yunus Sezer buluyor. Yolun iki kenarındaki yaya yollarından biri iptal ediliyor, on gün olmuş viyadük yapılalı, yol genişletme çalışmaları başlatılıyor. Vali Bey doğru olanı yapmış, vatandaşın derdini çözmüş de… Şimdi bu kamu zararı değil midir? Valiler, halka hizmet etmek için sizin yanlışlarınızı düzeltmek görevlileri midir? Bitmeyen projeler para yutuyor, biten projeler para yutuyor, vallahi sizinki para yutma iktidarı olmuş!"

"GERÇEKTEN İÇLER ACISI"

İktidarın yanlış ekonomi ve tarım politikaları ile üreticileri bitirdiğini söyleyen Yazgan, çiftçilerin artık üretimden vazgeçmek üzere olduğunu söyledi. Yazgan, milli gelirin en az yüzde 1’inin tarımsal destek olarak verilmek zorunda olduğunu ancak verilmediğini kaydederek, şunları söyledi:

"Resmen yasayı uygulamıyorsunuz. Yaptığınız kelime oyunları ile güya destek veriyormuş gibi yapıyorsunuz. Bir haberden bahsetmek istiyorum. Türkiye’nin küresel haber ajansı olan Anadolu Ajansı yapmış haberi. Haberde Hollanda’nın tarım ürünleri ihracatına ilişkin veriler yer alıyor. Şöyle diyor Anadolu Ajansı; ‘Hollanda’da çiftçiler kırsal kalkınmadan sürdürülebilirliğe, teknolojiden araştırmaya kadar çeşitli alanlarda destekleniyor.’ Ne kadar manidar değil mi? Çünkü Türkiye’yle ilgili yapamıyor, artık Hollanda’yı yapma gereği duyuyor. Çiftçilerimiz yeterli destek alamıyor. Bu yüzden Anadolu Ajansı, bir de Japon esnafını haber yapıyor. Yine Anadolu Ajansı’nın haberinden okuyoruz; Hollanda’nın tarım ürünleri ihracatı 2023’te tam 135 milyar Euro’yu bulmuş; Hollanda dünyada yenilikçi yaklaşımlara öncülük ediyormuş! Ülkemizin büyüklüğü, Hollanda’nın neredeyse 20 katı. Hollanda’nın ihracatı da bizim 4 katımız. Anadolu Ajansı, Hollanda’yı öve öve bitiremiyor ama mevcut durumumuzla ilgili tek bir tespitte bulunamıyor. Gerçekten içler acısı!"

31 MART SEÇİNLERİNİ HATIRLATTI

CHP’li belediyelerin "silkeleme" söylemiyle birlikte kıskaca alınmaya çalışıldığını belirterek, "Güya belediyelerimiz böylece hizmet edemeyecek ve seçimleri kaybedecek" diyen Yazgan, "Bu düşüncenin arkasında 31 Mart yerel seçimleri yatıyor. Milletimiz sizi öyle bir silkeledi ki hala kendinize gelemediniz, gelemeyeceksiniz de. Milletimizin sizi daha büyük silkelemesinden korkuyorsunuz" ifadelerini kullandı.

Yazgan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Belediyelerimizin borcuna takmışsınız kafayı. Belediyelerimizin borcunu anladık, tamam borcumuz var, belediyelerimiz de öder. Yalnız 8 AKP’li belediyeye ait borç 4,5 milyar lira. Sizden aldığımız belediyelerin borçları da cabası. İktidar, biliyorsunuz, bu sene bir tasarruf genelgesi yayınladı. Tasarruf adı altında belediyelerimizin çalışmalarını engellemeye çalışıyorsunuz, şimdi kanıtlayacağım size. Edirne Belediyemiz, 28 Haziran’da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’ne bir yazı yazdı. Kadın ve çocukların yararlanması için bir Etkinlik Merkezi kiralamak istediğini söyledi. Bakanlığa ‘Bu tasarruf genelgesine uygun mu?’ diye sordu. Bakanlık 6 aydır yanıt vermedi. Sus pus oldu. Yani yap demiyor, yapma da demiyor; ‘Geçiştirelim, çalışmasın belediye’ anlayışı. Belediyeleri ‘tasarruf’ adı altında çalıştırmayan bakanlıklara sordum, ‘Siz tasarruf yapıyor musunuz?’ diye. Gelen yanıtlar ibretlik. Gelin birlikte bakalım. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, ‘Tasarruf yapmıyorum’ diyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, ‘Tasarruf yapmıyorum, yok bizde tasarruf falan’ diyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ‘Yapmıyorum’ diyor. Millî Eğitim Bakanlığı, ‘Yapmıyorum’ diyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ‘Yapmıyorum’ bile diyemiyor, topu çeviriyor sağa sola, bir cevap veremiyor. Bir tek Kültür ve Turizm Bakanlığı tasarruf yaptığını söylemiş. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ve Kapadokya Alan Başkanlığı, bilişim projelerini durdurduğunu söylemiş. Sizin iktidarınızın tasarruf anlayışı, bizim belediyelerimizi çalıştırmamak mı? Bizim belediyelerimizi çalıştırmayarak bir sonraki seçimlerde başarılı olacağınızı falan mı düşünüyorsunuz? Yanılıyorsunuz. Bu iktidar, ‘Sana tasarruf bana değil’ iktidarı. Bu zihniyet yüzünden bu bütçeye kesinlikle hayır diyoruz."

TÜİK’in verilerine göre büyükbaş hayvan sayısındaki ciddi azalmaya dikkat çeken Ün, bu düşüşün ithalata rağmen engellenemediğini belirtti.

BÜYÜKBAŞ HAYVAN SAYISINDA BÜYÜK DÜŞÜŞ

"2020 yılında büyükbaş hayvan sayımız 18,2 milyon iken, bu yılın ilk yarısında sayı 16,6 milyona düştü" diyen Ün, şunları söyledi: "Üç buçuk yılda tam 1,6 milyon büyükbaş hayvan kaybettik. Küçükbaş hayvan sayımız da aynı şekilde düşüş gösterdi; 2021 yılında 75,5 milyon olan küçükbaş hayvan varlığımız, bugün 70,5 milyona geriledi. Son 2,5 yılda küçükbaş hayvan sayısı 5 milyon azaldı. Bu, tarım ve hayvancılıktaki yapısal sorunların bir göstergesidir."

Asıl sorunun ithalata rağmen devam eden bu azalma olduğunu belirten Ün,  son altı ayda 28 binden fazla büyükbaş hayvanın kaybedildiğine dikkat çekti.

Ün, şunları ifade etti: "Oysa aynı dönemde 197 bin 396 büyükbaş hayvan ithal edildi. Bu sayıyı da eklediğimizde toplamda 225 bin 719 büyükbaş hayvan kaybettik. İthalata rağmen hayvan sayımızı artıramıyorsak, ortada ciddi bir sorun var demektir."

BAKAN YUMAKLI'YA ELEŞTİRİLER

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’yı eleştiren Ün, Bakan’ın hayvan varlığına dair “yeterli” ifadesine tepki göstererek, "Madem hayvan sayısı yeterli, o halde neden canlı hayvan ve et ithal ediyorsunuz? Et fiyatlarını kontrol etmek için ithalat yaptığınızı söylüyorsunuz, fakat ithalata harcayacağınız parayı küçük aile işletmelerine destek olarak aktarsaydınız, aynı regülasyonu çok daha sürdürülebilir şekilde sağlardınız. Ancak siz ithalatı tercih ettiniz" dedi.

"HAYVANCILIK İTHALATA BAĞILMI HALE GELDİ"

AKP iktidarının hayvancılığı ithalata bağımlı hale getirdiğini belirten Ün, “Bugün büyükbaş hayvan varlığımızın yarısından fazlası ithal. AKP döneminde toplamda 6,9 milyon büyükbaş, 3,2 milyon küçükbaş hayvan ile 384 bin ton et ithal edildi ve buna 11,5 milyar dolar ödendi. Ancak ithalat, hayvancılığın sorunlarını çözmez, sadece günü kurtarır. Taşıma suyla değirmen dönmez" ifadelerini kullandı.

Ün, ithalat politikalarının sürdürülemez olduğunu belirterek, "Sizden önceki bakanlar da ithalatın iki-üç yıl içinde biteceğini söylüyordu. Ama her gelen bakan bu söylemi tekrarlıyor. Demek ki siz de aynı yoldasınız, bakanlık görevinizin sonuna yaklaştınız" dedi.

CHP'NİN ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Ün, CHP iktidarında küçük aile işletmelerini destekleyeceklerini ve hayvan varlığını artıracaklarını belirterek şunları kaydetti: “Yem maliyetlerini düşürmek için meraları ıslah edeceğiz ve bir daha bu topraklarda ne ithal hayvan ne de ithal et göreceksiniz. AKP’nin ithalat politikaları yüzünden halkımız et, süt, ekmek kuyruklarına girmek zorunda kalıyor. Emekliler sofrasında et göremiyorsa, çocuklarımız yeterince et ve süt tüketemiyorsa, bunun sorumlusu saray yönetimidir. İlk seçimle bu düzeni değiştireceğiz."

CHP Edirne Milletvekili Ahmet Baran Yazgan, 16 Temmuz ve 24 Temmuz’da Bakan Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergeleri ile ayçiçeği üreticilerinin sorunlarını ve taleplerini Meclis’e taşıdı. İlk soru önergesine yanıtında, 2022’de 2,35 ton olan yağlık ayçiçeği üretiminin 2023’te 1,96 tona düştüğünü söyleyen Yumaklı, 2024 yılı 1. tahmine göre üretimin 2,1 milyon olacağını öngörüldüğünü aktardı. Yumaklı; üretimin düşme nedenlerine, ekilen alanlar ile verilen desteklerin yıllar içindeki değişimine ilişkin soruları yanıtlamadı. İkinci soru önergesine yanıtında 2023’e ilişkin verileri paylaşan Yumaklı, kuraklıktan etkilenen ayçiçeği ekili alanın ne kadar olduğu, ayçiçeği üreticisinin mağdur olmaması için ne gibi çalışmalar yürütüldüğü, kuraklık desteği verilip verilmeyeceği sorularını görmezden geldi.

‘Çiftçi eriyor’

Yumaklı’nın yanıtlarını değerlendiren Yazgan, “Yağlık ayçiçeği üretimi 2021’de 2,42 tona ulaşarak rekor kırdı ancak geldiğimiz yer ortada. Bakanın paylaştığı verilere göre 2022 ve 2023’te düşüş var. Çiftçi günden güne eriyor. Derhal gerekli adımlar atılmazsa üretim düşecek, çiftçi üretimden kopacak. Bu, Türkiye’yi daha zor günlerin beklediğinin işaretidir” dedi. Aşırı sıcaklar nedeniyle bazı bölgelerde ürünlerin kavrulduğunu anımsatan ve çiftçinin kuraklık desteği beklediğini vurgulayan Yazgan, şunları kaydetti:

“Çiftçilerimiz seslerini duyurabilmek için Keşan’da traktörleriyle eyleme çıktı. Her fırsatta ve her yerde zor durumda olduklarını haykırıyorlar. Bu sesi duymayacak mısınız? Çiftçiye sırtınızı döndünüz, gözünüzü kapattınız, kulağınızı tıkadınız. Biz ‘Kuraklık desteği verecek misiniz?’ diye soruyoruz, siz 2023’te verilen desteği söylüyorsunuz. Günümüze dönün artık Sayın Bakan. Çiftçi bugün de zor durumda. Bugün ne yapacaksınız ya da ne yapıyorsunuz onu söyleyin. Tarım Yasası’nın 21. maddesi, milli gelirin yüzde 1’inin çiftçiye destek olarak verilmesini zorunlu kılıyor ancak yasayı uygulamıyorsunuz. Ne yasayı dinliyorsunuz ne çiftçiyi. Çiftçiyi bitiriyorsunuz; çok geç olmadan seslerini duyun. Gerekli desteklerin sağlanması için adımları atın.”

Yazgan, bugün yaptığı açıklamada, Trakya Birlik’in 44 yağ oranlı ayçiçek ton fiyatını 20 bin lira açıkladığını, çiftçilerin 44 yağ oranının altında üretim yaptığını ifade etti. Yazgan, devletin kuraklık desteği vermesi gerektiğini belirterek Trakya topraklarının sermayeye satıldığını iddia etti.

“Fiyatı 20 bin lira gibi düşünmemek lazım”

Yazgan, şunları kaydetti:

“Bu 44 yağ oranı zaten bu kuraklıkta imkansız. O yüzden bu fiyatı 20 bin lira gibi düşünmemek lazım. Aşağı yukarı 18 bin lira olduğunu düşünüyoruz. Koca bin metrekare alanda 60-70 kilogram verimle yaptığımız hesaplamada, insanların bin - bin 200 lira bir dönümde elde edecekleri getiri. Bunun nerede sürmesi, mazotu. Mazot geçen sene 25 liradan 45 liraya çıkmış. Bunun ilacı, gübresi, gelecek sene ekeceği ürünün tohumu, koca bir tarlada bin 500 lira ücret kazanan çiftçi bunu ne şekilde becerebilir. Ancak borçlanarak ancak ele güne muhtaç olarak becerebilir. Gerçekten bilinçli bir şekilde Trakyamızda, tarlaların başkalarına geçmesi, sermayelerin eline geçmesi için bu şekilde davranıldığını düşünmeye başladık. Çiftçimiz, ‘Biz artık burada tutunamayacağız. Biz bu işi yapamayacağız. Devlet, kurumlar arkamızda değil, çocuklarımız da gelmiyor buralara biz yavaş yavaş tasımızı, tarağımızı toplayıp şirketlere tarlalarımızı satmak zorunda kalacağız’ noktasına gelmişler. Biz bu sene kilo başına değil, dönüm başına kuraklık yardımı istiyoruz. Sadece verdik, gösteriyoruz, biz sizin yanındayız tarzında değil, gerçekten önemli bir destek verilmesi lazım. Korkuyorum ki, ülkede artık ayçiçeği, buğday ekilmeyecek.”