“Yarın enflasyonun açıklanmasının ardından Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşüceğimiz torba yasaya, en düşük emekli maaşının artırılmasına dair bir teklifin eklenmesi gündemde. Enflasyon farkıyla 2500 lira civarı bir zam olacağı ve en düşük emekli maaşının 17000 TL olarak teklif edeceklerini öngörüyoruz. Ancak bu emekliye öl demekten başka bir anlama gelmiyor. Teklife sonuna kadar karşı çıkacağız. Emeklinin yıllar içindeki kaybının telafi edilerek, kök maaşlarının asgari ücrete eşitlenmesi gerekiyor. “ Diyen Ağbaba’nın açıklaması şu şekilde:

"Emekliler dört gözle Temmuzda yapılacak zam rakamlarını bekliyor.

3 Temmuzda açıklanacak olan Haziran enflasyonuyla birlikte %17 civarı bir zam alacakları öngörülüyor.

Ancak en düşük emekli maaşına bu artış gelmezse 12.500 lira altında kök maaşı olan emekliler sıfır zam alacak.

En düşük emekli maaşına Ocak ayında olduğu gibi 6 aylık enflasyon farkı yansıtılsa dahi 2500 lira civarı bir artış sözkonusu olacak.

En düşük emekli maaşı olan 14.469 TL’ye zam yapılmaması halinde, kök maaşı 12 bin 500 lira ve altında olanlar sıfır zamla karşı karşıya kalacaklar.

EMEKLİ MAAŞI YILLAR İÇİNDE ERİDİ!

Akpartinin iktidara geldiği 2002 yılında en düşük emekli maaşı asgari ücretin yaklaşık 1,4 katıydı. 2002 yılında en düşük emekli maaşı 216,4 lira. net asgari ücret 163,6 TL idi.

Şu anda ise en düşük emekli maaşı asgari ücretin %65’ine gerilemiş durumda.

Yıllar içinde Asgari ücrete yansıyan artışlar emekliye yansıtılmadığı için, emekli maaşları yıllar içinde eridi.

KÖK AYLIK -EN DÜŞÜK AYLIK FARKI GİDERİLMELİ

Kök aylıkların çok düşük kalmasından dolayı hükümet bir seçim politikası olarak en düşük emekli aylığı uygulaması başlattı.

En düşük emekli aylığı altında kalan kök maaşlarsa yıllar içinde güncellenmedi. Bu ise geniş emekli kesimlerinin en düşük emekli aylığında yığılması sonucunu doğurdu.

Ekteki SGK verilerinde Bağkur 1.basamaktan emekli olan bir kişiye bağlanan aylık görünmektedir. 11.124 TL kök aylığı olan bir Bağ-Kur’lu hazine yardımıyla 14.469 TL aylık almaktadır.

Bu garabetten kurtulmak için kök maaşla en düşük emekli aylığı arasındaki fark kaldırılmalı, kök maaşlar asgari ücrete eşitlenmelidir.

İktidar sözcülerinin 14 bin 469 TL altında maaş alan yokmuş gibi yansıtmaları bizzat TÜİK verileriyle yalanlanıyor.

Dul ve yetimler payları nispetinde maaş alıyor. Ölen emeklilerin haksahipleri dul eş ve çocukları 4-5 bin, 6-7 bin TL gibi maaşlar alıyorlar.

NÜFUSUN GENİŞ KISMI TABAN GELİRDE YIĞILDI

TÜİK’in hanehalkı fert geliri 2024 istatistiklerine göre nüfusun en düşük gelir grubundaki %5’i yani 4 milyon 283 bin kişi aylık 3 bin 161 TL gelirle yaşamaya çalıştı.

İkinci en düşük gelire sahip %5’lik dilimse 4 bin 642 TL aylık gelirle yaşadı.

Üçüncü en düşük %5’lik kesimse aylık 5 bin 485 TL gelirle,

Dördüncü en düşük %5’lik kesim aylık 6 bin 275 TL i le yaşamını sürdürdü.

Yani nüfusun %20’si 17 milyon kişi 4-6 bin lira arası aylık gelirle geçindi.

85 milyon nüfusun ortalama aylık geliri ise 15.644 lira oldu."

Ocak ayında belirlenen 22.104 TL asgari ücretin, enflasyona karşı yılın ilk yarısındaki reel kaybının 6 bin TL olduğunu açıklayan Ağbaba’nın açıklaması şu şekilde:

"TÜİK'in açıkladığı verilere göre, 2025 yılında Tüketici enflasyon oranları Ocak ayında %5,03, şubat ayında %2,27, mart ayında 2,46, nisan ayında 3,00 ve mayıs ayı için %1,53 olarak açıklandı.

Merkez Bankasının piyasa beklentisine göre ise Haziran ayı enflasyonu eklendiğinde 6 aylık enflasyonun %17,81 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.

Asgari ücretli, TÜİK’in manipüle edilmiş verilerine göre bile şimdiden 4000 lira değerinden kaybetmiştir.

ENAG verilerine göre ise 5 aylık enflasyon %25,87 olarak hesaplanırken Haziran ayı ile birlikte %30’u bulması beklenmektedir.

Asgari ücret 1998 yılında 3 kez, 2000 yılında 3 kez, 2008 yılında 2 kez, 2011 yılında 2 kez, 2013 yılında 2 kez, 2015 yılında 2 kez, 2022 yılında 2 kez ve 2023 yılında 2 kez asgari ücret belirlenirken, 2024’ten sonra yılda bir kez belirleniyor.

Ekonomik krizin kronikleştiği ve derinleştiği bir zaman diliminde, asgari ücretin yılda 1 kez artırılması ücretli sınıfın sistematik yoksullaşmasına sebep olmuştur. Alım gücü kaybı tüm ölçütlerde açıkça gözlenmektedir.

Avrupa’nın 1. Dünyanın en yüksek 7. enflasyonuna sahip bir ülkede asgari ücreti 1 kez değerlendirmek milyonlarca emekçiye ‘ölün’ demektir.

Türkiye, hem yüksek enflasyonda hem de gıda enflasyonunda tüm Avrupa ülkeleri arasında birinciliği kimseye kaptırmazken, hükümet sanki enflasyonun sebebini ücretlerdeki artış yaratıyormuş gibi bir algı yaratmaya çalışmaktadır.

Oysaki Dünya ülkelerine baktığımızda asgari ücretleri bizden çok yüksek olmasına rağmen, enflasyonları bizle kıyaslanmayacak kadar düşüktür. Öyle ki neredeyse tüm Dünya’da ülkelerin yıllık enflasyonları bizim aylık enflasyonumuzdan daha düşük çıkmaktadır.

Türkiye’de bir işçi asgari ücreti ile sadece 22 kg et alabiliyor! Fransa’daki bir asgari ücretli 147 kg. Bizden %670 daha fazla!

Türkiye’de bir işçi, asgari ücreti ile sadece 22 kg et alabiliyor. Buna karşılık, Fransa’da bir asgari ücretli en az 147 kg, Almanya’da bir asgari ücretli en az 82,5 kg, Belçika’da bir asgari ücretli en az 129 kg et alabiliyor. Bize benzer ekonomik yapıya sahip Yunanistan’da bir asgari ücretli en az 68 kg ve Arjantin’de ise 60 kg et alabiliyor.

Yağdaki alım gücü farkımız ise daha da çarpıcıdır. Fransa’da bir asgari ücretli, Türkiye'deki asgari ücrete göre 589 litre, Almanya’da 513 litre, Hollanda’da ise 1218 litre daha fazla yağ alabiliyor. Türkiye’de ise bir asgari ücretli sadece 234 litre yağ alabiliyor. Bu durum, Türkiye’deki yüksek gıda enflasyonunun vatandaşların yağ gibi temel gıda maddelerine erişimini nasıl kısıtladığını göstermektedir.

Yumurtada, Sütte, Şekerde ve Yağda fark yedik.

Almanya’da 2054 Euro asgari ücretle 8500 adet yumurta, 822 kg pirinç ve 1834 kg patates alınabilirken, Türkiye’de asgari ücretle sadece 2843 adet yumurta, 350 kg pirinç ve 1080 kg patates alınabiliyor. Bu, Türkiye’deki asgari ücretlinin temel gıda maddelerine erişiminin Almanya’ya kıyasla ne kadar sınırlı olduğunu göstermektedir.

Et, süt, şeker ve yağ gibi temel gıda ürünlerinde de benzer bir tablo görülmektedir. Fransa’da bir asgari ücretli 1329 litre daha fazla süt alabilirken, komşu Yunanistan’da bir asgari ücretli 511 litre daha fazla süt alabiliyor.Enflasyonun en yüksek olduğu ülke olan Arjantin’de bile asgari ücret ile 947 litre süt alınabilirken, Türkiye’de sadece 377 litre süt alınabiliyor.

Bu veriler, Türkiye’deki gıda enflasyonunun vatandaşların temel gıda ihtiyaçlarını karşılamasını nasıl zorlaştırdığını açıkça göstermektedir.

Ülkeler Bazında Asgari Ücretin Gıda Maddeleri Alım Gücü

Kaynak; Globalproductprices.com ve güncel market fiyatları.

ENAG’ın açıkladığı Ocak- Mayıs enflasyon verilerine göre ise 5 aylık enflasyon %25,87 olarak hesaplanırken ,Haziran ayı ile birlikte %30’u bulması beklenmektedir.

Asgari ücretin yılın ilk yarısında reel kaybı 6 bin lirayı geçmiştir.

Önce bu kaybın yerine konarak, Temmuz ayında yeni asgari ücretin bunun üzerinde belirlenmesi gerekmektedir."

Depremin yaralarını sarmaya çalışan vatandaşların tapulu mülklerine kamulaştırmasız el konulduğunu vurgulayan CHP’li Gülcan Kış, “Bir sabah SMS’le ‘Malınıza el konulmuştur.’ mesajı alan vatandaşlarımız yıllardır emek verdikleri evlerini, iş yerlerini ve tarım arazilerini kaybetmektedir. Hayvancılık ve kayısı üretimiyle geçimini sağlayan aileler yok sayılmış, iş makineleri arazilerine girmiştir.” dedi.

İktidara sert sözlerle yüklenen CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, “Depremzedelere yardım etmek için çıktığınız bu yolda, onların evlerini yıkmak hangi vicdana sığar? Cumhurbaşkanı Malatya’da ‘Ev yuvadır.’ dedi. Peki, bu insanların yuvaları neden ellerinden alınıyor?” diye sordu.

Bu hukuksuz uygulamadan derhâl vazgeçilmesi gerektiğini vurgulayan Gülcan Kış, “Vatandaşlarımızın tapulu mülkleri korunmalı, keyfî kamulaştırmalara son verilmelidir.” ifadelerini kullandı.

Konuşması CHP sıralarından alkışlarla desteklenen Gülcan Kış, Malatya’daki yurttaşların haklarını savunmaya devam edeceklerini belirtti.

BÖLGEDEN GELEN ORTAK ÇAĞRI

Ağbaba, mücbir sebep süresinin uzatılması ile ilgili oda ve STK’ların yaptıkları açıklamalardan örnekler vererek; "İş dünyası ve STK'ler olarak ortak bir çağrımız var." diyor, "Sesimiz bir, talebimiz net." diyor Hatay odaları. Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Sayın Sadıkoğlu "Mücbir sebep süresi sadece ekonomik değil, vicdani bir meseledir." diyor. Yine, Malatya Esnaf Odası Başkanı Şevket Keskin "Çökmüş şehirde eşit şartlar uygulanamaz." diyor. Yine, Malatya'daki Mali Müşavirler Odasının çağrısı net: "Mücbir sebep uzatılsın." diyor. Adıyaman'daki STK'lar "Borçların tahsili yeni bir yıkım olur, yeni bir deprem olur. Bu bölgenin sesini Türkiye Büyük Millet Meclisi duysun." diyor.” ifadelerini kullandı.

DEVLET BABA VATANDAŞININ DERDİNİ DİNLER

“Deprem bölgesi özel SGK ve vergi teşvikleri beklerken, birikmiş vergi ve prim borçlarının silinmesini isterken mücbir sebep süresi bitirilerek bölgeye âdeta yeni bir deprem yaşatılıyor.” Diyen Ağbaba, “ Bölgede, hepinizin bildiği gibi depremler devam ediyor, yıkımlar devam ediyor, inşaatlar devam ediyor; mücbir sebep süresi sona eriyor. Yıkılmış kentlerde bildirim ve beyanname olmaz. Daha acılar soğumamışken mücbir sebep maalesef bitiriliyor. Böyle zor günlerde Anadolu'nun güzel insanlarının sırtını yasladığı bir kurum var. Ne diyor atalarımız, dedelerimiz? "Devlet baba." Devlet baba vicdansız olmaz, devlet baba vatandaşının derdini dinler. Hayat normale dönmeden, esnaf kalıcı iş yerlerine geçmeden, ticaret eski hacmini yakalamadan mücbir sebep sona ermez, ermemeli. Lütfen bölgenin sesini duyun” şeklinde konuştu.

SADECE EKONOMİK DEĞİL VİCDANİ BİR MESELE

“Bu mesele sadece ekonomik değil, vicdani bir meseledir, sosyal bir meseledir” ifadelerini kullanan CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, “Bakın, 6 Şubat depreminde 4 ilden göç eden insan sayısı 400 bin yani Türkiye'deki 42 ilin nüfusundan daha fazla. Evini, iş yerini ve iş yerindeki makine ve teçhizatını kaybeden esnaf hem üretim kaybına uğradı hem de tüm varlığını kaybetti. Depremde zayi olan malların, makine ve teçhizatın tutanağına dahi hâlâ cevap verilmedi. Deprem bölgesinde bir tek kişi eşya yardımı almadı” dedi.

ÖDEYEMEZ, ÖDEYEMEZ, ÖDEYEMEZ

Ağbaba, “Esnaf hâlâ 21 metrekareden nafakasını çıkarmaya çalışıyor ama mücbir sebebi sona erdirmeye çalışıyorsunuz. Her şeyini kaybetmiş esnafın canını mı alacaksınız değerli milletvekilleri?  Böyle devlet baba olmaz, en zor günde devlet baba bırakın borç istemeyi, evladına, yurttaşına destek olur. Bakan Sayın Şimşek diyor ki: "Birikmiş vergi borçlarına yirmi dört ay taksit yapalım." Değerli arkadaşlar, ödeyemez, ödeyemez, ödeyemez. Esnaf ne yaptı ki ödeyebilsin bu borçlarını?” dedi.

71 İLDE İTİRAZ EDECEK KİMSE OLMAZ

2023 iller bazında bütçe gelir gider karşılaştırılmasına bakıldığında  4 ilin tahsilatının toplam bütçedeki payının yüzde 1,1 olduğunu hatırlatan Ağbaba, “Deprem yaşamamış 71 ile gidin "Bunları bağışlayalım." deyin 71 ilde itiraz edecek kimse yok çünkü depremi yaşadık, tüm Türkiye deprem bölgesine âdeta yardım yağdırdı. Bu 4 ile sahip çıkın.” ifadelerini kullandı.

DEPREM BÖLGESİNDE HAYAT NORMALE DÖNDÜ MÜ?

Milletvekillerine “Deprem bölgesinde hayat normale döndü mü?” diye soran Veli Ağbaba, “ Hangi çarşıyı bitirdiniz? Kaç kalıcı dükkân verdiniz? Hayat normale döndü mü? Allah aşkına gelin, bölgeye bakın. Eğer böyle devam ederse ertelenen vergi, SGK borçları dağ gibi işverenin önüne çıkacak ve bu borçları ödemeye esnafın gücü yetmeyecek. 2011 yılında yaşanan Van depremini hep beraber hatırlayalım. Van depreminde toplam 644 insanımız hayatını kaybetmişti. Van'da tam beş yıl mücbir sebep ilan edilmişti, beş yıl boyunca Van'daki esnaf kendini toparlamıştı” dedi.

ELLERİNİZİ BUGÜN BİR HAYIR İÇİN KALDIRIN!

Ağbaba konuşmasının devamında; “Burada Hatay milletvekilimiz var, Kahramanmaraş milletvekilimiz var, Gaziantep milletvekillerimiz var, lütfen bu sesi duyun. Bu çağrı sadece bizim partinin değil -Türkiye'de- bölgede yaşayan bütün herkesin ortak çağrısıdır."afet bölgesi" ilan edilmesini beklerken vergi borçlarının bir defa silinmesini isterken maalesef şimdi Mücbir sebep sona eriyor. Bu durum Malatya'da, Adıyaman'da, Hatay'da, Nurdağı'nda, İslâhiye'de yeni bir depreme yol açar. Hepinizden, -millet görecek- ellerinizi lütfen bugün bir hayır için kaldırın ve önergemizi destekleyin.” dedi.

Yapılan konuşmaların ardından Mücbir Sebep ile ilgili CHP Grup önerisi AK Parti ve MHP Milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.

MÜCBİR SEBEP İLE İLGİLİ HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA YETKİ VERİLDİ

Meclis genel kurulunda reddedilen Mücbir Sebep haliyle ilgili meclis plan bütçe komisyonunda süre uzatımıyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanlığı’na yetki verildi.

AK Parti milletvekillerinin verdiği teklif ile mücbir sebep haline ilişkin madde eklendi. Maddeye göre; Hazine ve Maliye Bakanlığı, mücbir sebep sayılan hallerde bölge, ilçe, mahal ve afete maruz kalanlar itibarıyla mücbir sebep hali ilan etmeye yetkili olacak.

DÜZENLEME HERKESİ KAPSAYACAK ŞEKİLDE YAPILMALI

Plan Bütçe Komisyonunda konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, “30 Kasım’dan sonra daha olumluya bir gidiş var ancak burada sıkıntılar devam ediyor.

Bakanlığa  sektörel bazda mücbir sebep ilan etme yetkisi veriliyor. Mesela, bir sektör kâr edecek, mücbir sebebi kaldıracak veya belki hiç vermeyecek, burada keyfiyet var, bu durum Maliye Bakanının yetkisine bırakılıyor. Bizim OSB’lerde hakikaten büyük iş kaybı var, nitelikli insan bulmakta zorlanıyorlar, çeşitli fabrikalarda hasar da var, böyle bir problem var. Yani bu OSB’lere aslında destek verilmesi gerekirken… Ki Malatya ve birçok il için, özellikle Maraş için de şehri ayakta tutan organize sanayi bölgeleri. Bu nedenle, düzenlemenin herkesi kapsayacak şekilde yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Mücbir sebep ayrımı yapılmaksızın deprem bölgesindeki vergi mükellefi olsun veya olmasın tüm vatandaşları için bu sürenin uzatılması gerekiyor. Teklifle Maliye Bakanlığına yetki veriliyor, hangi sektöre mücbir sebep uzatılacak net değil. Mücbir sebebin ayrımsız mutlaka uzatılmasını istiyoruz” dedi.

Raporda Ak parti yönetimindeki son 22 yılda mahkum sayılarında %500 artış olduğunu ifade eden Ağbaba, Ekim/2024 itibariyle 362 bin 422 mahkum olduğunu ve bu sayının 27 İLİN NÜFUSUNDAN FAZLA olduğunu açıkladı.

Son 1 yılda 190 bin 17 yaş altı çocuğun suça sürüklendiğini, çocuklar için durumun daha da vahim boyutlara ulaştığını ifade etti.

Ağbaba’nın raporu aşağıdadır:

AKP DÖNEMİNDE MAHKUM SAYISI YÜZDE 500 ARTTI!

Türkiye’de suç işleme oranının her geçen gün artması, toplumsal huzur ve güvenlik açısından endişe verici bir tablo oluşturmaktadır. Ekonomik sıkıntılar, işsizlik, gelir adaletsizliği ve sosyal problemlerin derinleşmesi, bireyleri suça yönlendiren temel faktörler arasında gösterilmektedir. Özellikle hırsızlık, uyuşturucu ticareti, dolandırıcılık ve cinsel suçlar gibi belirli suç kategorilerinde belirgin bir yükseliş yaşanırken, genç nüfusun suç eğiliminde artış olduğu gözlemlenmektedir. Bu gelişmeler, güvenlik politikalarının ve sosyal önleyici tedbirlerin etkinliğini sorgulatmakta, kapsamlı bir analiz ve çözüm arayışını zorunlu kılmaktadır. Suç oranlarındaki bu artışın nedenleri toplumsal, ekonomik ve kültürel faktörlerle yakından bağlantılı olup, çözüm için çok yönlü bir yaklaşıma ihtiyaç duyulmaktadır.

AKP'nin iktidara geldiği dönemin başlarında yani 31 Aralık 2002 tarihi itibariyle hapishanelerde yaklaşık 60 bin mahkum bulunurken; aradan geçen 22 yılda, mahkum sayısında yüzde 500 artış yaşandığı görülmektedir. 2024 Ekim tarihi itibariyle hapishanelerde 362 bin 422 mahkum bulunmaktadır.

Son 9 ayda 70 Bin kişi Hapse Girmiş!

31 Aralık 2023 tarihinde hapishanelerde bulunan mahkum sayısı 291 bin 911 iken 1 Ekim 2024 tarihinde ise 362 bin 422'ye yükselmiş. Yani 9 ayda tahliye olanlar hesaba dahil edilmeden 70 bin 511 kişi hapse girmiş. Bu veriler üzerinden bakıldığında ise ayda 7 bin 835 kişi, haftada ise bin 958 kişi mahkum oluyor. Tekrar hatırlatmak gerekir ki bu sayılara 9 aylık süreçte TAHLİYE EDİLENLER DAHİL DEĞİLDİR!

Hapishanelerde hırsızlık, konut dokunulmazlığı ihlali, kasten yaralama, uyuşturucu satmak/kullanmak, dolandırıcılık gibi suç türleri mahkum sayısının yarısına denk gelmektedir. Bu da Türkiye’nin ceza adaleti sistemi ve toplumsal yapısı üzerinde derin etkiler yaratan bir sorun haline gelmiştir. Son yıllarda, çeşitli suç tiplerinde yaşanan artış ve yargı süreçlerindeki yoğunluk, cezaevi nüfusunun hızla büyümesine yol açmıştır. Bu durum, ceza infaz kurumlarındaki kapasite sorunlarını daha da belirgin hale getirirken, mahkumların rehabilitasyonu ve topluma kazandırılması konularında da önemli zorluklar doğurmaktadır. Bu artışın nedenleri ve sonuçları, hem hukuki hem de toplumsal açıdan detaylı bir inceleme gerektirmektedir.

3 Bin 532 Çocuk Hapiste!

Türkiye’de suç işleme yaşının düşmesi, toplum için ciddi bir alarm niteliği taşımaktadır. Gençlerin suça yönelmesi, aile, eğitim ve sosyal yapıda derin sorunların varlığına işaret eder. Son günlerde toplum olarak herkesin üzerinde durduğu gençlerin suça sürüklenmesi konusu hapishanelerdeki çocuk mahkum sayılarına da belirgin olarak yansımaktadır.

2024 Nisan ayında çocuk mahkum sayısı 2 bin 912 iken 1 Ekim 2024 tarihinde 3 bin 532 olmuş. 6 ayda 620 çocuk suç işlediği için hapse girmiş.

Aylara göre çocuk mahkum sayıları:

Çocuklar Suça Sürükleniyor, AKP İzliyor!

Suça bulaşan çocukların sayısındaki artış, Türkiye’de toplumsal ve ailevi yapıların karşı karşıya olduğu önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Özellikle ekonomik sıkıntılar, eğitim eksikliği, aile içi şiddet ve sosyal çevrenin olumsuz etkileri, çocukları suça yönelten temel faktörler arasında yer alıyor. Genç yaşta suça karışan bireylerin sayısındaki artış, sadece güvenlik açısından değil, aynı zamanda gelecekteki toplumsal refah ve uyum için de ciddi tehditler oluşturuyor.

2023 yılında 178 bin 834 çocuk suça sürüklenme sebebiyle güvenlik birimlerine gelmiş veya getirilmiş. Güvenlik birimine getirilen çocuklar, %39,8'ine yaralama, %20,8'ine hırsızlık, %7,7'sine pasaport kanununa muhalefet, %4,9'una uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satmak veya satın almak, %4,0'ına ise tehdit suçları nedeniyle işlem yapılmıştır.

Bir Yılda 17 Yaş ve altı 190 Bin Çocuk Suça Sürüklenmiş!

Ülkemizin aydınlık geleceği çocuklarımızın çok küçük yaşta suça sürüklendiği ve ailerin tedirgin olduğu bir dönemden geçiyoruz. Siyaset üstü olan bu konuda çocuklarımız ve geleceğimiz için atılacak adımları bütün siyasi partiler ve sivil toplum örgütleri ile detaylı şekilde araştırmak ve çözüm yollarını bulmak gerekiyor.

Suç oranının her geçen gün arttığı ülkemizde diğer üzücü bir durum ise suç işleme yaşının da düşmesidir. 2023 yılı içinde 11 yaş altı 9 bin 935 çocuk suça sürüklendiği için güvenlik birimlerine getirilmiştir. Oyun çağında ve eğitimle geleceğini örmesi gereken bu çağdaki çocuklarımızın suça bulaşması çok ama çok dikkate alınması gereken bir konudur.

Yaşlara göre 2023 yılında güvenlik birimlerine getirilen çocuklar:

Bir yıl içinde 190 bin çocuğun suça sürüklenmesi çok vahim bir durumdur. Bu durum, çocuklara yönelik koruyucu ve önleyici politikaların güçlendirilmesi gerekliliğini daha da acil hale getirmektedir. Çocukların erken yaşta suça bulaşması karşısında alınan önlemlerin yetersiz kalması, toplumsal sorumluluğumuz açısından büyük bir eksikliktir. Suçun önlenmesi, sadece cezai yaptırımlarla değil, çocukların güvenli ve sağlıklı ortamlarda büyümelerini sağlayacak bütüncül politikalarla mümkündür. Eğitimde, aile yapısında ve sosyal destek sistemlerinde eksiklikler varken, çocukların suça sürüklenmesini sadece bireysel hatalar olarak görmek yanıltıcıdır.

Yetkililer, daha etkin ve uzun vadeli çözümler üretmekle yükümlüdür. Önleyici tedbirlerin yetersizliği, geleceğimizi karartmaktadır ve bu duruma seyirci kalınamaz. Tüm çocuklar güvenli, destekleyici ve şefkatli bir ortamda büyümeyi hak ediyor. Sadece hukuki yaptırımlarla değil, aynı zamanda sosyal politikalar, eğitim ve rehabilitasyon çalışmalarıyla da ele alınmalıdır. Gençleri suça iten nedenleri ortadan kaldırmak ve onlara güvenli, sağlıklı bir gelecek sunmak hepimizin sorumluluğudur. Erken yaşta suç eğilimi gösteren çocuklar ve gençler için koruyucu önlemler alınmalı ve topluma kazandırılmaları sağlanmalıdır.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın Temmuz ayında asgari ücrete ara zam yapılmayacağı açıklamasına yazılı olarak tepki gösterdi. Ağbaba, "eğer AKP bu inadından vazgeçmezse, CHP olarak çok net tepki vereceğiz" ifadelerini kullandı. Ağbaba’nın yazılı açıklamasında şu ifadeler yer aldı:

"Bakan Vedat Işıkhan "Temmuz'da zam yapmayacağız" dedi. 2013'te 2 kez, 2015'te 2 kez, 2022'de 2 kez ve 2023'te 2 kez asgari ücret belirlenirken, 2024'te hele de böyle enflasyonist bir ortamda 1 kez asgari ücret açıklamak vicdansızlıktır. Avrupa'nın 1 dünyanın en yüksek 3. enflasyonuna sahip bir ülkede asgari ücreti 1 kez değerlendirmek milyonlarca emekçiye 'ölün' demektir. Eğer AKP bu inadından vazgeçmezse, CHP olarak çok net tepki vereceğiz. Hem insanları açlığa mahrum et, hem enflasyon altında ezilmesini izle hem de haklı taleplerine kulaklarını tıka. Kusura bakmasınlar, ara zam yoksa sokak var." 

Türkiye'de artan enflasyonu dünya ile kıyaslayan değerlendiren Ağbaba, sadece Türkiye ve Arjantin'de enflasyonun yükseldiğini belirterek, şunları kaydetti:

"Birçok ülkede enflasyon düşerken, en yüksek enflasyona sahip ülkelerin başında Arjantin ve Türkiye gelmek. Arjantin'de enflasyon oranı Nisan 2024'te yüzde 289,40 iken, Türkiye’de Mayıs 2024 verilerine göre yüzde 75,45 oldu. Arjantin ve Suriye'den sonra yüksek enflasyonda dünya 3. sıradayız! OECD ülkelerinin ortalamasında ise yıllık enflasyon Mayıs 2024'te yüzde 5,74 seviyesinde genel olarak sabit kalırken, Türkiye OECD ülkeleri içinde de en yüksek enflasyona sahip ülke."

"Enflasyonun sebebi asgari ücret değil" 

Türkiye'de asgari ücretlinin 24 kg alabilirken, Fransa'daki asgari ücretlinin 147 kg et aldığını belirten Ağbaba, şu görüşleri dile getirdi: 

"Türkiye yüksek enflasyonda ve enflasyonunda tüm Avrupa ülkeleri arasında birinciliği kimseye kaptırmazken, hükümet sanki enflasyonun sebebini ücretlerdeki artış yaratıyormuş gibi bir algı yaratmaya çalışmaktadır. Asgari ücrete Temmuz ayında artış yapılmamasına gerekçe de bunu göstermektedirler. Dünya ülkelerine baktığımızda asgari ücretleri bizden çok yüksek olmasına rağmen, enflasyonları bizle kıyaslanmayacak kadar düşüktür. Tüm dünyada ülkelerin yıllık enflasyonları bizim aylık enflasyonumuzdan daha düşük çıkmaktadır. Türkiye'de bir işçi, asgari ücreti ile sadece 24 kg et alabiliyor. Buna karşılık, Fransa'da bir asgari ücretli en az 147 kg, Almanya'da en az 82,5 kg, Belçika'da en az 129 kg et alabiliyor. Bize benzer ekonomik yapıya sahip Yunanistan'da bir asgari ücretli en az 68 kg ve Arjantin'de ise 60 kg et alabiliyor."

Yılın ilk 6 ayındaki enflasyonun değerlendiren Ağbaba, asgari ücretin en az 21 bin 422 TL olması gerektiğini vurgulayarak,  sözlerin şöyle tamamladı:

"Ocak-Mayıs döneminde TÜİK tarafından açıklanan 5 aylık resmi enflasyon artışı yüzde 22,72 olarak açıklanmıştır. Haziran enflasyonunun yine yüzde 3 civarında açıklanacağı beklenmektedir. Ocak-Haziran 2024 döneminde 6 aylık enflasyon yüzde 26 seviyelerinde gerçekleşecektir. Asgari ücrete sadece 6 aylık resmi enflasyon kaybı eklendiğinde, net asgari ücretin en az 21.422 TL olması gerekmektedir. ENAG'ın açıkladığı Ocak-Mayıs enflasyon verilerine göre ise yüzde 27,59 enflasyon gerçekleşmiştir. Haziran sonunda ise yüzde 5’lik bir artışla yılın ilk 6 aylık enflasyonun en az yüzde 33 civarında olacağı düşünülmektedir. ENAG verilerine göre yüzde 33 artış hesaplandığında ise net asgari ücretin en az 22 bin 612 TL olması gerekmektedir."  

Ağbaba, yaptığı açıklamada bu yıl kurban fiyatlarındaki artış nedeniyle vatandaşın kurban kesemez hale geldiğini söyledi. Ağbaba, "Ekonomik krize bağlı olarak hayvancılık sektörü de krizden nasibini fazlasıyla aldı" dedi.

Geçtiğimiz yıl kurbanlık koç fiyatlarının 7-8 bin TL iken bu sene 13 bin liradan başlayıp -18 bin liraya kadar yükseldiğini ifade eden Ağbaba, büyükbaş kurban fiyatının ise geçen yıl 84-100 bin TL iken, bu yıl 130 binden başladığını vurguladı.

Ağbaba, şunları söyledi:

"Geçen sene büyükbaş canlı kilogram fiyatı 150 TL civarında iken, bu sene büyükbaş bir hayvanın canlı kilogram fiyatı 280 ila 340 TL arasında satılmaktadır. Geçen yıl 600 kg bir danayı 90 bin liraya alabiliyorken, bu yıl aynı kilogramda kurbanlık danayı almak için 168 bin lira vermek gerekiyor. Geçen yıldan bu yıla kurbanlık dana fiyatlarında yüzde 87 artış yaşanmıştır.

Kurbanlık fiyatlarının artmasında enflasyonun genel etkileriyle birlikte, besicilik girdilerinin artmasının çok büyük rolü olmuştur. 50 kilogramlık besi yeminin fiyatı geçen yıl 502 TL iken, şimdi 895 lira olmuştur. Yem fiyatlarında yüzde 78 artış gerçekleşmiştir. Mazot’un litre fiyatı geçen senen 19,73 iken şimdi 41,23 TL’den satılmaktadır. Bir yılda %109 artış olmuştur. Mera kiraları, veterinerlik ve aşı giderleri gibi diğer giderlerdeki artış da hayvan fiyatlarını etkilemektedir."

Açıklamasında marketlerdeki et fiyatlarına da dikkat çeken Ağbaba, "Geçen sene 1 kg dana etinin market ortalama fiyatı 324 TL iken bu sene market ortalama fiyatı 569,77 TL’ye çıkmıştır. Dana etinin market fiyatında bir yılda yüzde 76 artış olmuştur. Geçen sene 1 kg kuzu etinin market ortalama fiyatı 354,38 TL iken, bu senen 678,72 TL’ye çıkmıştır. Kuzu etinin market fiyatında bir yılda yüzde 92 artış olmuştur" ifadelerine kullandı.

"EMEKLİ MAAŞI EN AZ 17 BİN 600 OLMALI"

Ağbaba, emeklilere verilen 3 bin lira bayram ikramiyesiyle kurban kesilmesinin mümkün olmadığını belirterek, "Kurban kesmek emekli için zaten hayalken, et fiyatlarındaki artışa göre hesaplandığında en düşük emekli maaşının et fiyatları artışına göre, en az 17 bin 600 TL olması gerekmektedir. Kuzu eti fiyatındaki yüzde 92 artışa göre en düşük emekli maaşının 19 bin 200 TL olması gerekir. Kurbanlık küçükbaş ve büyükbaş fiyat artışları ortalamasına göre ise; en düşük emekli maaşının en az 18 bin 700 TL olması gerekmektedir" dedi.

Ağbaba, özellikle yaz aylarında okulların kapanması ve mevsimlik işlerden dolayı çocuk emeği sömürüsünün derinleştiğini ifade etti.

Çırak işçiler de dahil edildiğinde çocuk işçi sayısının 1 milyonu geçtiğini ifade eden Ağbaba, “Türkiye ekonomisi, AKP iktidarının sermaye yanlısı ekonomi politikaları nedeniyle derin bir kriz sürecine girdi. Bu kriz, yüksek enflasyon, geniş kesimlere yayılan derin yoksulluk, kitlesel işsizlik ve güvencesizlik, büyük gelir adaletsizliği, artan borçluluk ve toplumsal yaşamın erozyonu gibi sorunlara yol açtı. Bu süreçten ne yazık ki en çok çocuklar etkilendi. Çocuk yoksulluğu her geçen gün artarken, çocuk emeği sömürüsü de derinleşmektedir. TÜİK verilerine göre, 2023 yılında yoksul çocuk oranı yüzde 31,3 iken, ciddi maddi yoksunluk içinde olan çocukların oranı yüzde 33,3'tür. Bu veriye göre, neredeyse her 10 çocuktan 3'ü yoksuldur. Yoksulluk, çocuk işçiliğinin en önemli gerekçeleri arasındadır. Hem genel yoksulluk hem de çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliğini artırmaktadır. Aileler yoksulluk nedeniyle çocukların erken yaşlarda çalışma hayatına itmektedir. Yoksulluğa çözüm üretemeyen hükümet politikaları nedeniyle de her geçen gün çocuk işçiliği artmaktadır” dedi.

"ÇOCUKLAR ÇALIŞMAYA İTİLİYOR"

Hem dünyada hem de Türkiye’de her geçen gün çocuk işçi sayısının arttığını belirten Ağbaba, şunları kaydetti:

“Dünyada ve Türkiye’de çocuk emeği ve işçiliği giderek artmaktadır. Bunun temel sebebi, çocuk emeğinin küresel kapitalist sistem içerisinde emek-yoğun ve görece az vasıf gerektiren sektörlerde esnek, güvencesiz, itaatkâr ve ucuz emek olarak görülmesidir. 2020 ILO verilerine göre dünya genelinde çocuk işçilerin sayısı 160 milyona yükselirken, 79 milyon çocuk ise ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmaktadır. Türkiye nüfusunun yaklaşık yüzde 26’sını çocuklar oluşturmaktadır. Ancak ekonomik sıkıntılar ve yoksulluk nedeniyle çocuklar, 18 yaşına bile basmadan fiziksel, zihinsel, eğitsel, sosyal, duygusal ve kültürel gelişimlerine zarar veren işlerde çalışmaya itilmektedir. Türkiye’de ise güncel resmi rakamlara yalnızca 15-17 yaş grubu çocuklar için ulaşılabilmektedir. Son dört yıl içerisinde çocuk işçi sayısı 258 bin artarak 2023 yılında 759 bine yükselmiştir. 15-17 yaş grubu çocukların yüzde 19,6’sı, yani her 5 çocuktan 1’i çalışma hayatındadır. Bu yaş grubu yasal çalışma yaş sınırları içinde bulunsalar bile, Türkiye’de varolan çalışma koşulları ve işlerin iş sağlığı ve güvenliği açısından tehlike sınıfları, bu çocukların çok önemli bir kısmının 18 yaş ve üzeri yaş grubu çalışanların yapmaları gereken işlerde çalıştırıldığı bilinmektedir. Yine, çocuk ve genç çalışanların çalışma koşullarını düzenleyen hukuksal metinlerin kapsamı ve uygulaması yetersizdir.”

“ÇOCUK İŞÇİ SAYISI 1 MİLYONU GEÇİYOR"

Çocukların çıraklık sıfatıyla emeklerinin sömürüldüğünü belirten Ağbaba, raporda şu değerlendirmeyi yaptı:

“Türkiye’de çocuk işçiliğinin bir başka boyutu çıraklıkta karşımıza çıkmaktadır. Çıraklar, bir meslek öğrenme amacından önce yoksul ailelerinin geçimine katkıda bulunmaları amacıyla ebeveynleri tarafından çıraklığa gönderilen çocuklardır. İşverenler açısından çıraklar, işgücü maliyeti çok düşük bir emek kaynağıdır. Sigorta primleri geçmişten beri devlet tarafından karşılanan çıraklara ödenen cüzi ücret de siyasal iktidar tarafından, özellikle küçük işletmelerin desteğini almaya dönük bir seçim yatırımı olarak, İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanmaktadır. 3 Binlerce çocuk, ‘çıraklık eğitimi’ adı altında MESEM’ler bünyesinde uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve güvencesiz çalışma koşullarında çalıştırılmaktadır. Kurum olarak MESEM’ler yeni olsa da, bu kurumlar bünyesinde yürütülen sözde mesleki eğitim faaliyeti 1977’den beri vardır. Bu yıldan beri süregelen çıraklık sistemi, MESEM’ler yoluyla niteliği korunup nicel olarak yaygınlaştırılmıştır. Bu uygulama mesleki eğitim kisvesine büründürülmüş bir çocuk işçi çalıştırma yoludur. Çocuklar bedensel, ruhsal ve sosyal gelişimleri bakımından kabul edilmesi imkansız olan koşullarda çalıştırılmaktadır.

Dahası, uygulamada çıraklık sistemini düzenleyen mevzuata da hiçbir şekilde uyulmamaktadır. Öyle ki Mesleki Eğitim Merkezlerinde (MESEM) 8 çocuğun (öğrencinin) çalıştıkları iş yerlerinde can vermesinin ardından nihayet Şubat 2024’ten itibaren Milli Eğitim Bakanlığının (MEB), iş yerlerine yönelik yaptığı denetimlerde 94 bin 301 işletmeden 8 bin 406 iş yerinin, yani yüzde 10’unun iş sağlığı ve güvenliği şartlarına uymadığı ortaya çıkmıştır. Tüm bu sorunlara karşın çırak sayısı her geçen yıl artmaktadır. 2019 yılında 319 bin 17 olan çırak sayısı yüzde 42 artarak 553 bin 344’e yükselmiştir. Çıraklar aslında çocuk yaşta işçilik yapmakta olmalarına karşın, TÜİK’in çocuk işçi verilerine yansımamaktadır. Çırakların da dikkate alınarak yapıldığı hesaplamada, 15 yaş üstü çalışan çocuklar ile birlikte toplam çocuk işçi sayısının 1 milyonu geçmektedir. 2024 yılında çıraklar dahil edilerek yapılan hesaplamada çocuk işçi sayısı 1 milyon 312 bin 344’e yükselmektedir.”

Raporda, AKP’nin iktidara geldiği süreçten bu yana hayatını kaybeden çocuk işçilerin verileri ise şu şekilde sıralandı:

“2002-2003 -2004 AKP iktidarının ilk üç yılında 48 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2005-2006-2007 AKP’nin ikinci üç yıllık iktidarında 84 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2008-2009-2010 AKP’nin üçüncü üç yıllık iktidarında 65 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2011-2012-2013 AKP’nin dördüncü üç yıllık iktidarında 98 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2014-2015-2016 AKP’nin beşinci üç yıllık iktidarında 173 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2017-2018-2019 AKP’nin altıncı üç yıllık iktidarında 194 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2020-2021-2022 AKP’nin yedinci üç yıllık iktidarında 191 çocuk işçi yaşamını yitirdi.

2023-2024 AKP’nin 2023 yılı ve 2024 yılının ilk 5 ayında 80 çocuk işçi yaşamını yitirdi.”

“ÇOCUK İŞÇİLİĞİYLE MÜCADELE TOPLUMSAL BİR MÜCADELEDİR"

Çocuk işçiliğinin bir an önce koruma altına alınması gerektiğini belirten Ağbaba, “Türkiye’de çocuk işçiliğinin sona erdirilmesi için çeşitli çalışmalar yürütülmektedir. Ancak çocuk işçiliği ve yoksulluğuna ilişkin veriler göstermektedir ki bu çalışmalar yetersizdir. Çocuk işçiliğiyle mücadele toplumsal bir mücadeledir. Bu sorun çocuğa özgü değildir, toplumsal koşullardan doğar. Gerçek anlamda çocuk işçiliğine karşı mücadele; yoksullukla, gelir dağılımı eşitsizlikleriyle, ucuz ve güvencesiz çalışmayla mücadeledir. Bu sorunların çözümü için politikalar hayata geçirilmezse, çocuk işçiliğiyle mücadele sözde kalacaktır. Çocuk işçiliğinin önüne geçmek için öncelikle çocukların temel sağlık, eğitim, gelişim ve barınma ihtiyaçları kamusal olarak karşılanmalıdır. Sosyal politikalar kapsamında gelir dağılımı, istihdam, ücretler, sosyal güvenlik gibi sosyal ve ekonomik alanlarda iyileştirmeler yapılmalı ve çocuk yoksulluğu önlenmelidir. Çünkü sorun yapısaldır ve çözümü, yoksullukla mücadele başta olmak üzere çocuk işçiliğinin kuralsız ve güvencesiz bir alandan uzaklaştırılarak koruma altına alınması gereklidir” dedi.