10.07.2024, 10:04

İstanbul

Malum, yaşadığım şehrin günümüzdeki adı İstanbul. Ancak bu sadece günümüzdeki adı. Tarih boyunca pek çok isimle anılmış burası. Değişik dillerdeki yazım farklılıklarını da dikkate alıp bunların her birini ayrı bir ad olarak düşünecek olursak eğer kentin yaklaşık yüz kırk adının olduğunu görürüz. Sadece Evliya Çelebi’nin “Seyahatname” adlı eserinde yirmi beş farklı isimden söz edilmekte. 

İstanbul’un üzerinde bulunduğu kara parçasında kurulan ilk kentin adının LYKOS olduğunu belirtmekte tarihçiler. Bu bir Trak Kenti. Adından anladığım kadarı ile bugünkü Bayrampaşa civarında kurulmuş. (Maalesef bugün kurumuş olan Bayrampaşa deresinin ilk adı da LYKOS idi) Haliç kıyısında kurulan bir başka kent var daha sonraları. Bu kentin efsanevi yaratıcısı BYZAS’tan türemiş olduğu hali ile BYSANTİON en uzun süre kullanılan adlarından biri. Öncesinde Kadıköy ile Üsküdar arasında kurulmuş olan KHALKEDON (Körler Ülkesi) adlı şehirden söz etmek gerekir. 

BYSANTİON kimine göre bir TRAK kimine göre ise bir MEGARA kenti. Bana kalırsa Trakya’dan gelmiş Traklar ile Mora’dan göç etmiş Megaralılar’ın kaynaşması sonucu ortaya   çıkmıştır BYSANTİON Dolayısı ile melez bir ahalidir BYSANTİON sakinleri. 

Şehir Roma İmparatorluğu tarafından ele geçirilince bir süre ANTONİNA olarak adlandırılmış. 

İmparator Konstantin şehri imparatorluğun başkenti yaptıktan sonra “İkinci Roma” (Secunda Roma) ve “Yeni Roma” (Nova Roma) adları verilmiş olsa da halk arasında pek taraftar bulmamış bu adlar. Dolayısı ile sadece kayıtlarda kalmışlar. 

Bu arada İmparator Konstantin’in kendi yaşamış olduğu dönemde kente adını vermemiş olduğuna da dikkatinizi çekmek isterim. Yaşarken bir dolu stadyum ve üniversiteye adlarını veren günümüz egemenlerine örnek olması umudu ile. 

KOBSTANTİNOPOLİS adı 2. Theodosius döneminde kullanılmaya başlandı ve şehrin en uzun ömürlü adlarından biri oldu.  Bu dönemde Slav Kavimleri ÇARİGRAD, İskandinav kavimleri ise MİLKAGRAD diye adlandırmışlardı şehri. 

Tekrar KONSTANTİNOPOLİS adına dönecek olursak, bu adın pek çok topluluk tarafından benimsendiğini ve başta Araplar olmak üzere tüm İslam devletlerinin bu ismin Arapça versiyonu olan “KONSTANTİNİYE” ifadesini kullandıklarını belirteyim. O kadar ki 2. Mehmet kenti ele geçirdikten sonra bile adını değiştirmekten imtina etmiş ve KPONSTANTİNİYE adı kentin resmi adı olmaya devam etmiştir. 

Geride bıraktığımız yerel seçimlerin propaganda sürecinde adamın biri “Burayı tekrar KONSTANTİNOPOLİS yapmak isteyenler var. Ama burası İstanbul” tadında bir söylemde bulunmuştu. Adamın bu sözlerine tanık olunca “ Arapları ve diğer İslam ülkelerini mi kastediyor acaba?” diye sordum kendi kendime. 

Şaka bir yana insan tarih cahili olunca, üstelik bu cehaletinin de farkında olmayınca böyle gaflar yapıp komik duruma düşebiliyor işte. 

Bahse konu şahıs aynı konuşmasında bir gafa daha imza attı. “Burası İstanbul, başka deyişle İslambol buranın adı” diyerek cehaletini bir kez daha sergiledi. 

Öncelikle belirteyim ki çok yaygın bir kullanımı olmasa bile İSTANBUL adı on birinci yüzyıldan beri kullanılmakta idi. Bu yüzyılda şehirde İslam dinine mensup insan var mıdır? Bilemem. Olsa bile savaş esiri kölelerden ibarettir büyük olasılıkla. Bu nedenle İSTANBUL adı ile İslam arasında ilişki kurmaya çalışmak insan aklına eziyet olur bana kalırsa. 

Peki nereden geliyor İstanbul adı? Yanıt çok açık. Klasik Yunancadan İSTANBUL adının “şehre doğru” anlamına gelen “eis ten polis” sözcük grubunun zaman içindeki değişimi sonucu ortaya çıktığı tüm dünyanın ortak kanaati. Bu konuda bir tereddüt yok. Tereddüt bizim cahilin kafasında sadece. 

İSLAMBOL adı ise Osmanlı’nın gerileme döneminde yani on sekizinci yüzyıldan itibaren ideolojik nedenlerle zaman zaman kullanılmış ancak hiçbir zaman kentin resmi adı olmamış. 

Şehre Osmanlı döneminde pek çok ad verilmiş ama bunlar devlet kayıtlarında ve edebiyat ederlerinde kalıp halka yansımamış. Bu konuda bir çaba sarf edilmiş olsa bile şehrin ahalisi bu isimlere rağbet göstermemiş. 

Yukarıda da belirtildiği gibi klasik Yunanca bir sözcük grubunun zaman içinde değişime uğraması sonucu ortaya çıkmış olan İSTANBUL sözcüğü ise Cumhuriyetin ilanı sonrasında şehrin resmi adı olmuş. 

Rahatlıkla anlaşılabileceği gibi İslambol bu şehre sonradan yakıştırılıp iğreti kalmış şehre asla ait olamamış bir isim 

Aklına estiği gibi palavra sıkanlara duyurulur.

Yorumlar (10)
Mehmet Emin Tansi 1 hafta önce
Kalemine kuvvet Hakkı hocam
Hakkı Taşdemir 1 hafta önce
Çk teşekkür ederim Mehmet Emin Tansi
Yusuf Kemal Tengirşenk i 1 hafta önce
Kalemine sağlık Sevgiki Hakkı. Az sayıda yazım hatası var. Düzeltebilirsen iyi olur.
Hakkı Taşdemir 1 hafta önce
Yusuf Kemal Tengirşenk haklısın. Ben de fark ettim düzeltmeye çalışacağım
Mehmet Akdağ 1 hafta önce
Çok teşekkürler hocam.yüreğinize, hafızanızı sağlık.
Hakkı Taşdemir 1 hafta önce
Değerli Mehmet Akdağ, cesaret verici yorumunuz için teşekkürler
BT 1 hafta önce
Teşekkürler.
Hakkı Taşdemir 1 hafta önce
BT teşekkür ederim
Derya Yılmaz Uçar 1 hafta önce
Değerli bilgiler için çok teşekkür ederiz.
Hakkı Taşdemir 1 hafta önce
Derya Yılmaz Uçar, cesaret verici yorumunuz için teşekkürler
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21