Mayerling Faciası, Sevda Tepesi ve ötesi

Bugün ilginç bulacağınızı düşündüğüm iki öyküyü kaleme aldım

Efendim, Osmanlı devletinde burjuvazi 19.yüzyılın başlarında ortaya çıkmış ve kısa zamanda devletle içli dışlı olarak ülke yönetiminde söz sahibi oluvermiştir. Adına 2. Meşrutiyet dediğimiz reform dizisi gerçekte Osmanlı usulü bir burjuva devriminden başka bir şey değildir.

Tahmin edileceği gibi Osmanlı’da burjuvazi gayrimüslimlerden oluşmakta idi. Banker, ithalatçı ve sanayicilerden oluşan Osmanlı Burjuvaları kışın Pera, Maçka ve Nişantaşı yörelerindeki köşklerinde oturmakta, yaz mevsiminde ise Boğaziçi’ndeki yalılarında ikamet etmekte idiler.

Sözünü ettiğim burjuvalardan biri de Manolaki Baltacı (Baltazzi) dır. Société Génerale adlı bankanın, Şirket-i Hayriye’nin ve daha pek çok işletmenin ortağı olan bu şahsın yazlık ikametgahı da tıpkı kendisi ile aynı dönemde yaşamış Rum burjuvalar gibi Tarabya’da idi. Aile Aydın kökenlidir. Aydın’da bir çiftlikleri ve İzmir’de bir köşkleri vardı. İzmir’deki köşk yıllarca Buca lisesi olarak hizmet verdi. Bugün ise harap maalesef.

**

Prens Rudolph Avusturya tahtının veliahtıdır. Ancak tahtta pek de gözü olmayan biri. Liberal görüşleri ile tanınır, İmparator babası ile sık sık tartışır. Bazı kaynaklar prensin sosyalist görüşlere sahip olduğunu iddia ederler. Liberal görüşlerin sosyalizm diye tanıtıldığı bir dönemde şaşırtıcı değil bu durum.

Prens Rudolph saltanat geleneklerinin de zorlaması ile Belçika Prensesi Stephanie ile evlendirilmiş ve Elisabeth isiml bir çocuğu dünya gelmiştir. Ancak onun gözü başka bir kadındadır. Maria Vetsera’da. Prens Rudolph ile Vetsera, prensin sahip olduğu, Avusturya’nın “Viyana Ormanları” olarak bilinen bölgesinde yer alan Mayerling beldesinde bir av köşkünde zaman zaman bir araya gelmektedirler.

İmparatorluk ailesi bu ilişkiden haberdar ve dolayısıyla rahatsız. Bir gün imparator ve oğlu şiddetli bir şekilde tartışırlar Bu tartışmadan kısa bir süre sonra da, Rudolf ile Maria Vetsera’nın yine Mayerling’de bulunan av köşkünde buluştukları bir gün 30 Ocak 1889’da, Prens ve Maria Vetsera başlarına birer kurşun sıkılmış bir şekilde prensin de karısına bıraktığı bir mektupla cansız bir şekilde bulunurlar. Maria Vetsera gece yarısı apar topar yapılan bir törenle köy mezarlığına defnedilir.

Olay bir filme konu oldu. Sanrım 1966 veya 67 idi. Ömer Şerif, Catherine Deneuve, Ava Gardner, James Mason gibi starların rol aldığı pahalı bir yapımdı. İnternette bulmak mümkün galiba. Meraklısı izleyebilir oradan Fena bir film değil

Gelelim iki olayın bağlantısına yukarıdaki trajedinin kadın kahramanı Maria Vetsera, Hristaki Baltazzi’nin torunu, Theodor Baltazzi’nin kızıdır. Yani İstanbul kökenli bir ailenin çocuğu.

Neredeeen nereye.

Facianın yaşandığı yerde bugün bir manastır ve bir de küçük müze var.

**

Valentino Vahit ( Bir dönemin ünlü film yıldızı Rudolph Valentino’ya benzerliği nedeni ile bu lakapla anılmaktadır.) Yakışıklı bir teğmen. Belkıs hanım ise varlıklı bir ailenin kızı. Amerikan kolejini bitirmiş, bir bankada memure. İki genç sırılsıklam aşık birbirlerine. Lakin kızın ailesi hiç de hoşnut değil bu ilişkiden. Onlar kolej mezunu kızlarını bir “subay parçasına” vermek niyetinde değiller. Zengin bir damattır kızlarının layığı. Gençler de bunu bilmekte ancak direnmektedirler. Küçüksu sırtlarında Kıbrıslı yalısının üzerinde bulunan koruda buluşurlar sıkça.

Belkıs’ın babası kızını yalının mirasçılarından Emin bey ile evlendirmek istemektedir. Aile baskısı dayanılmaz bir hal alınca iki genç buluşurlar her zamanki yerlerinde, önce birbirlerine yazdıkları ve atmayıp biriktirdikleri mektupları yakarlar ardından da Vahit’in beylik tabancası ile son verirler yaşamlarına

1930 larda yaşanmıştır bu olay. Halkımız Sevda Tepesi adını verdi buraya o günden sonra.

Bu da Mayerling Faciası’nın İstanbul versiyonu adeta.

Sevda tepesi aşıkların buluşma, Belkıs ile Vahit’e ve ikisi arasındaki aşka saygılarını sunma yeri oldu yıllarca. Aşıkların, yeni evlilerin ziyaretgahı idi burası yıllar boyu.

Günübirlik aşkların olağan hale geldiği günümüz dünyasında gençlerin pak de anlam veremediği bir olay elbette. Bizim kuşağımızın ve bizden öncekiler çok iyi anlarlar sanırım.

1980 li yılların başlarına kadar yukarıda açıklamaya çalıştığım gibi adeta mistik bir yöre idi Sevda Tepesi.

Ancak sonrasında farklı işler çıktı ortaya. .

Önce Turgut Özal’ın başbakan olduğu yıllarda Suudi Arabistan veliahdına (Bugünkü kral) satıldı bu arazi.

2012 yılından itibaren de da imara açılması için uğraşıldı. TÜRGEV adlı kuruluşa büyük bağışlar yapıldığı söyleniyor bu müsaadenin alınması için.

Kolay değil imara açılması buranın. Birinci derece SİT alanı.

Bu olgu ve çevre halkının kararlı mücadelesi engelledi bu imara açılma işini. İmar planı değişiklikleri her seferinde iptal edildi. Son olarak Üsküdar Belediyesi tarafından akp yönetimi döneminde alınmış olan imara açma kararı da Çevre Mühendisleri Odası’nın açtığı dava sonucunda iptal edildi.

Sevda Tepesi’nin imara açılmasını bekleyenler hüsrana uğradılar şimdilik.

Şimdilik diyorum çünkü pek taleplerinden vaz geçecek gibi görülmüyorlar korunun yok edilip yeni bir düzenleme yapılarak imara açılmasını isteyen çevreler. Mahkeme kararına itiraz edip süreci kendi lehlerine çevirmek için ellerinden geleni yapacaklar besbelli.

Birbirine benzeyen ve maalesef kahramanlarının yaşamlarına son vermeleri ile sonuçlanan iki aşk olayı.

Dünyanın iki farklı yöresinde gerçekleşmiş. Birincisinin gerçekleştiği yere bir müze yapılmış ikincinin gerçekleştiği yer ise önce yabancılara satılıp ardından da imara açılması için çaba sarf edilmekte. İnatla ,yasal engellemelere, çevre halkının direnişine rağmen

Mantalite farkı dedikleri şey bu olsa gerek.