Şehzade Burhanettin ya da Osmanlı'nın bahtsız prensi

Boğaziçinde bulunan yalılardan söz etmeye başlamışken kanımca ilginç öyküleri olan birkaç yalıdan ve bunların en ünlü sahiplerinden söz edeyim birkaç hafta boyunca. Köşemizin bu haftaki konuğu İkinci Abdülhamid’in bahtsız oğlu Şehzade Burhaneddin efendi.

Neden mi bahtsız? Bu sorunun yanıtı da yazının içinde.

Padişahın en sevdiği oğludur Burhaneddin Efendi. Lakin en büyük oğlu değil. Abdülhamid kendisinden sonra onun tahta çıkmasını istese de bu pek mümkün görülmüyor. Sırada hayli insan var ondan önce gelen.

Hayır bu değil bahtsızlığı.

Yukarıda da belirttiğim gibi Padişah çok severdi şehzadesini. Bu nedenle de haremine girip çıkmasına ses çıkarmazdı. Bu giriş çıkışlar esnasında haremde bulunan kızlardan biri olan Aliye Nazlıyar hanım ile arasında bir ilişki kurulmuş ve bu ilişki evlilikle sonuçlanmıştır.

Padişahın hareminden çıkan bir kızın bir şehzade ile evlenmesi pek görülen bir şey değil Osmanlı’da Lakin dedim ya Abdülhamid pek seviyor oğlunu. Önce soğuk baksa da bu işe sonunda razı olmuş bu izdivaca. Sevgili oğluna da Sözünü ettiğim yalıyı alıvermiş hediye olarak.

Yalı Yeniköy’de 64 odalı bir saray yavrusu. Bodrumunu da sayacak olursak dört katlı. Atmış metre uzunluğunda bir rıhtıma sahip. Boğaz’da bulunan yalılar arasında en uzun rıhtımı olanlardan biri. Sultan’ın yalı için ne ödediğini bilmiyorum ama güncel piyasa değeri 100 milyon Avro. Dünyanın en değerli konutlarından biri bu durumda.

Şehzade ve eşi on yıl yaşadılar bu saray yavrusunda. İki çocukları oldu Bunlardan küçük olanın adı Ertuğrul İdi. Bu adı not edelim şimdilik.

Ardından bahtsızlıkları başladı şehzademizin. Önce babası tahtını kaybetti ittihatçılara. Ardından şehzadenin de eşi de bir ittihatçıya gönül verip boşandı Şehzadeden. Aliye Nazlıyar Hanım’ın gönül verip uğruna eşini terk ettiği şahıs ittihatçıların ünlü maliye bakanı Cavit Bey idi.

Cavit Bey ile Aliye Nazlıyar evlendiler. Bu evlilikten de Şiar adı verilen bir çocuk dünyaya geldi.

Bu adı da not edelim.

Şehzade efendiye şans güler gibi oldu 1913 yılında. Arnavutluk krallığı teklif edildi ona bu teklifi reddetti. Muhtemelen Osmanlı tahtı üzerindeki haklarını terk etmek istememişti.

1921 yılında bu kez Irak krallığı teklif edildi kendisine yine olmadı. Şehzade kabul etmişti bu öneriyi ancak Birleşik Krallık engelledi Burhaneddin Efendi’nin Irak kralı olmasını. Tarihte iki kez kral olma şansı bulup da ikisinde de bu unvana ulaşamayan bir ikinci şahıs var mıdır? Bilemiyorum.

Biz devam edelim öykümüze.

Cumhuriyetin ilanı sonrasında Burhaneddin Efendi yalısını satarak hanedanın diğer mensupları gibi o da terk etti memleketi. Çocuklarının iyi bir eğitim almalarını sağladı. Çeşitli Avrupa ülkelerinde dolaştıktan sonra ABD ye yerleşti. Kanada’da kurduğu bir madencilik şirketini oğulları ile birlikte yönetti. Hanedanın pek çok mensubundan farklı olarak hiç maddi sıkıntısı olmadı.

1949 yılında yaşama veda ettiğinde bir gemi ile İstanbul’a getirildi cenazesi. Doğduğu yerde gömülmek istemiş demek. Ne var ki T:C. Pek sıcak bakmadı bu işe Şehzadeyi taşıyan gemi limana bile giremedi. Yolcular açık denizde sandallara alınarak kıyıya çıkarıldılar. Cenaze Suriye’ye götürüldü ve Şam’da toprağa verildi. Son arzusunun yerine getirilememiş olması da şehzadenin son bahtsızlığı oldu.

Burhaneddin efendi yalısını Mısırlı Ahmet İhsan Bey’e satmıştı. Daha sonra el değiştirdi ve Müteahhit Müfit Erbilbilgin’in mülkü oldu. 2015 yılında bir kez daha el değiştirdi. Son sahibi Katar’lı bir iş adamı. İstanbul’a geldikçe burada ikamet ediyor.

Aliye Nazlıyar Hanım’ın Cavit Bey ile olan evliliği trajik bir biçimde sona erdi. Cavit Bey İzmir Suikastı ile ilişkilendirildi ve idam edildi. Bu tarihte Şiar Bebek henüz 20 aylıktı.

Hüseyin Cahit Yalçın sahip çıktı ona. Okuttu, büyüttü. Şiar da Yalçın soyadını aldı.

Benim kuşağıma mensup olanların Cumhuriyet gazetesindeki “briç” yazılarından tanıdığı Şiar Yalçın’dır bu.

Şiar yalçın 50 den fazla kitabı dilimize kazandırmış bir çevirmen. Ancak daha önemlisi Bir komünisttir o. Devlet memuru olarak çalıştığı yıllarda sürgün üstüne sürgün yemiş, son olarak çalıştığı TRT den de “komünist” olduğu için çıkarılmış biri.

Her ne kadar SSCB nin dağılması sonrasında “iflas etmiş bir ideolojiyi savunacak değilim” diyerek adeta dönekliğini ilan etmişse de bu durum onun komünist olduğu gerçeğini değiştirmiyor En fazla “dönek bir komünist” diyebiliriz onun için.

Şehzade Burhaneddin ile Aliye Nazlıyar’ın oğulları Ertuğrul yıllarca sürgünde yaşadıktan sonra 2004 yılında TC vatandaşı oldu. Osmanoğlu soyadını aldı.1994 yılında ise hanedanın en yaşlı üyesi olduğu için “hanedan reisi” sıfatını aldı. Eğer Osmanlı Devleti devam etse idi 1994 yılından 2009 a kadar padişah olarak devleti yönetecekti.

Vefatı sonrasında 2. Mahmud türbesi yanındaki hazireye gömüldü. İlginç bir rastlantı Simavne Kadısı Oğlu Şeyh Bedreddin ile karşı karşıya yatmakta.

Bir başka ilginç tesadüf ise Hanedan reisi Olan Ertuğrul efendinin aynı anneden doğmuş üvey kardeşinin dönek de olsa bir Komünist olması.

İki kardeş yaşamları boyunca birbirlerini görmüşler midir? Bilinmez

Ancak bu durum onların kardeş olduğu gerçeğini değiştirmez

Bir hanedan reisi ve onun komünist üvey kardeşi

Film ya da dizi senaryosu değil hayatın gerçeği.

Dünyada bir benzeri var mıdır?

Bilemiyorum