Aşure olabilmek

Muharrem ayına girdik. Şiiler, Anadolu Alevileri ve Nusayriler(Arap Alevileri) için zorunlu, diğer İslam mezhepleri için ise isteğe bağlı olarak tutulan Muharrem orucu başladı. Kimi inanışa göre 10 kimine göre ise 12 gün sürecek bu orucun ardından da aşure şenliği başlayacak. O görkemli tatlı süsleyecek sofraları.

Muharrem orucu Ramazan orucuna göre hayli zor. Et tüketilmez örneğin bu süreçte. Tıpkı Hristiyanların Paskalya öncesi perhizlerinde olduğu gibi. Üstelik su da içilmez. (Değişik sıvılar tüketilebilir çay vbg. Ancak sadece su içilmez. ) kolay değildir bu orucu tutmak. Süreç tamamlanınca aşure ile ödüllendirilmek çok güzeldir elbette.

Aslına bakacak olursanız aşure dünyada mevcut tüm yemeklerden farklı, hepsinden daha özeldir. Ona bu özelliği kazandıran ise aşureye farklı inançlarda farklı anlamlar yüklenmiş olmasıdır.

İsterseniz gününden başlayalım. Dünyada günü olan başka bir yemek tanımadım aşureden başka. (Bazı okulların mezunlar gününe kimi yemeklerin adını koymuş olmaları konu dışı o sadece ilgili okul mezunları için bir anlam taşır)

Üstelik bugüne pek çok mitolojik anlam yüklenmiş bu yemeğe neler mi?

- Ademin, yasak meyveyi yiyerek cennetten kovulduktan sonra affedildiği gündür

- Nuh’un gemisinin tufandan kurtulup yolcularının salimen karaya ayak bastığı gündür

- Yunus’un, dev bir balığın karnından sağ salim çıktığı gündür

- Yakup’un, oğlu Yusuf’a kavuştuğu gündür

- İbrahim’in, üzerine atılan alevli odunların balık oldukları gündür

- İdris’in, diri olarak göğe çıkarıldığı gündür,

- Eyüp’ün, tüm hastalıklarının deva bulduğu gündür

- Musa’nın ,Kızıldeniz’i geçip İsrailoğullarını Firavun’un gazabından kurtardığı gündür

e daha ne olsun?

Bir inanca göre Nuh’un karaya çıktıktan sonra elinde kalan son malzeme ile yaptığı yemeğin adıdır Aşure.

Böyle olunca da farklı kültürlerde, farklı mutfaklarda yer bulmuş kendine bu yemek.

Örneğin Ermeni aşuresi de diyebileceğimiz Anuşabur yılbaşı sofralarının vazgeçilmezidir Ermeni aileler için. Yılbaşında yapılır ve dağıtılır yeni yılda bereket geleceğine inanılır bu eylemin gerçekleşmesi ile.

Rumların kutsal günlerde yaptıkları Koliva tatlısı ( İstanbul Rumları Cenazelerde de dağıtırlardı. Müslümanların helva ya da lokma dağıtmasının bir versiyonu işte.)

Pontus geleneğinin Trabzon mutfağına hediyesi olan Koliva çorbası da birer aşure versiyonudur aslında.

Kıbrıs Türkleri (göçmenler değil Kıbrıs’ın yerlisi olan Türkler) Golifa demişler buna. Koliva’nın Kıbrıslı Türklerin ağzından telaffuzu da bu.

Irak, Suriye, Ürdün ve Arap yarımadasında kurulu tüm devletlerde yaşayanlar için popüler bir yemektir aşure..Etnik aidiyetler ve dinsel inançlar farklılık gösterse de Aşure ortak beğeni alanıdır buralarda yaşamakta olan insanların.

Demem o ki; Ortadoğu coğrafyasındaki tüm halkların sahiplendiği ve kutsallaştırdığı bir yemektir aşure.

Değişik tarifleri ve pişirme yöntemleri var ancak hepsinin ortak noktası bir araya geldiklerinde pek de uyumlu olamayacağı düşünülen besin maddelerinden muhteşem bir lezzet yaratabilmeleri.

Bir de her tarifin mutlaka içinde yer alan buğday. Adeta çimentosu bu yemeğin.

Buğday bu coğrafyada inlerce yıldan beri yetişir.

Bir an için hayal kuralım şimdi

Buğdayın yerini demokrasi alsın.

Bu coğrafyada yaşayan halklar da aşurenin diğer bileşenleri olsunlar

Dinimiz, dilimiz, milliyetimiz, inancımız ne olursa olsun girebilsek bir aşure kazanına

Sonra tarihimizin, kültürümüzün ve inançlarımızın kazandırdığı lezzetleri katabilsek birbirimize

Eriyebilsek o aşure kazanında buğdayımız da demokrasi olsa.

Ortaya muhteşem bir lezzet çıkar, tadına doyum olmaz.

Ne dersiniz öyle değil mi?