Kuzguncuk'ta gezinti

Üsküdar’a bağlı küçük ve son derece şirin bir semttir Kuzguncuk. Paşalimanı ile Beylerbeyi arasında Boğaz’a açılan bir vadiye yerleşmiş. Son zamanlarda rağbet artmış olsa da hala şirin ve sakin bir yer burası. Semte ulaştığınızda asırlık çınarların ve mis kokulu rengarenk çiçeklerin arasında huzur bulur, bir kent azmanında yaşamakta olduğunuz gerçeğinden uzaklaşırsınız kısa süreliğine de olsa.

Ülkede izlenmekte olan neo-liberal politikaların etkisinden uzak kalmayı başarmış bir yerdir burası. AVM yoktur örneğin. Devasa apartmanlara da rastlayamazsınız burada. Sahilinde yalıları, iç kısımlarında ise restorasyon geçirmiş küçük ahşap evleri ile Sımsıcak bir boğaz semtidir Kuzguncuk.

Balat semtine “İstanbul’daki Kudüs” yakıştırması yapar pek çok insan. Üç farklı dinin ibadethanelerinin Balat’ta bir arada bulunmasından kaynaklanır bu yakıştırma. Ben katılmam bu görüşe. Neden mi? İstanbul’da bu özelliğe sahip pek çok yer bulunur da ondan. Bir başka ifade ile anlatayım meramımı. İstanbul’da pek çok Kudüs bulunur. Kuzguncuk da bunlardan biridir. Ezan sesi çan sesine, çan sesi hazzan (*) sesine karışır burada. Cami, Sinagog ve Kilise yan yanadır Kuzguncuk’ta. O kadar yakındır ki bunlar birbirlerine, kimi zaman kilisenin bahçesinde mi, caminin avlusunda mı, yoksa sinagogun önünde mi olduğunu anlayamaz insan. Farklı dinlere ve milliyetlere mensup insanlar bir arada kardeşçe yaşar ve mahalle kültürünü yaşatırlar burada.

Bir de ünlü balıkçı lokantası var sahilde. İsmet Baba. Yetmiş beş yıldan bu yana faal bu işletme. Günümüzde üçüncü kuşağın yönettiği bir aile işletmesi. Son zamanlarda servis kalitesinde bir düşüş yaşansa da hala semtin simgeleri arasında yer alır “İsmet Baba”

İsmet Baba semtin simgeleri arasında yer alır almasına da Kuzguncuk ülkemize armağan ettiği isimlerle ünlenmiştir esas olarak. Can Baba (Can Yücel) Oktay Rıfat, Rıfat Ilgaz ve Uğur Yücel yaşamlarının bir bölümünü Kuzguncuk’ta geçirmiş olan ünlü isimler. Ayrıca Nazım Hikmet’in teyzesi Sare Hanım da Kuzguncukludur yaşamının büyük kısmını burada geçirmiş ve burada yaşama veda etmiştir. Buradan hareketle ünlü ozanımızın da çocukluk ve ilk gençlik yıllarında sık sık Kuzguncuk’u ziyaret ettiğini ifade edebiliriz.

İlginç bir tesadüf, Türkiye solunun tarihi ile Kuzguncuk arasında da sıkı bir ilişki bulunmakta. Söz gelimi Türkiye solunun kanımca mutlaka incelenmesi gereken isimlerinden olan Mehmet Ali Aybar Kuzguncuk’ta oturmuştu gençlik yıllarında. Yakup Demir adı ile TKP (Tarihsel TKP) genel sekreterliği yapmış olan Zeki Baştımar da Kuzguncuk’ta yaşamış olan sosyalistlerdendir. Uzun yıllar TİP (Behice hocamızın TİP i ) içinde çalışmış daha sonra da TBKP başkanlığını üstlenmiş olan Nihat Sargın ve sevgili eşi Yıldız Baştımar Sargın da Kuzguncuk sakinleri arasında idiler.

Kuzguncuklu sosyalistlerden söz edince komik bir olay gelir aklıma. Onu da paylaşayım:

Fethi Paşa yalısı sadece Kuzguncuk’un değil tüm Boğaz’ın en güzel yalılarından biridir. Yalının bir kısmına veraset yolu ile sahip olmuş Şevket Mocan isimi şahıs ikamet etmiştir burada 1940 lı ve 1950 li yıllarda.

Şevket Mocan DP'li (Milletvekili de oldu bu partiden) ve azılı bir antikomünisttir. Aşırı kıskanç, sen derece fevri ve silahlara düşkün biridir kendisi. Silah düşkünlüğü sadece onlara sahip olup sergilemekle kalmamış zaman zaman da kullanmıştır bunları. Ancak bu konuda pek de başarılı değil. Karısının sevgilisi olduğunu sandığı birini vurmaya kalkıp da hedeflediği kişi ile hiç ilgisi olmayan birkaç kişiyi vurduğu anlatılmış fısıltı gazetelerinde yıllar boyu.

Yukarıda belirmiştim azılı bir antikomünist Şevket Mocan. Lakin “ Yılanın sevmediği ot deliğinin ağzında biter” derler. Şevket efendinin durumunu da özetliyor adeta bu söz. İlk evliliğini Nazım Hikmet’in Sare teyzesi ile yapmış. (Olaylı bir şekilde boşanmışlar) Bu evlilikten doğan Ayşe isimli kız Dündar Baştımar’a aşık olur. Dündar Baştımar, Zeki Baştımar’ın yeğeni ve sosyalist muhtemelen o da partili.

Bu durum bir felaket Şevket Efendi için. “Olamaz böyle şey” diyerek dolaşıyor ortalıkta.

Gençler Şevket efendinin şerrinden çekindikleri için kimi zaman kuytuda kimi zaman da bir sandal kiralayıp denizde buluşmaktadırlar. Bu sandal buluşmalarından birinde Şevket Efendi kızı ile müstakbel damadını denizin ortasında görünce çılgına döner ve eline aldığı silahtaki bütün mermileri boşaltır gençlerin üzerine. Bu operasyon sonucunda ölen martı sayısı hakkında herhangi bir bilgiye ulaşılamamış maalesef.

Şevket efendinin operasyonu sonucunda yaşamını yitiren martı sayısı bilinmiyor ama Bilinen bir şey var :

Sürmene’de yetişmiş gözü pek bir delikanlı olan Dündar Baştımar sevgilisinden vazgeçmemiş ve Şevket efendinin tüm muhalefetine karşın onunla yaşamını birleştirmiş. İkili uzun süren mutlu bir evlilik yaşamış

Çiçekler içine uyusunlar

(*) Hazzan: Sinagoglarda ilahileri söyleyen din insanı