Madam Anahit ya da Akordeoncu kadın

Eğer 60+ yaş grubunda iseniz ve en az bir kez Çiçek Pasajı'na uğramışsanız mutlaka tanımışsınızdır onu.

Beyoğlu bölgesindeki sokak sanatçılarının atası idi o. Her akşam çiçek pasajında ve Nevizade sokaktaki meyhanelerde akordeonla sanatını icra eder, arada davet aldığı barlarda da sahne yapardı. Gençliğinde çok güzel olduğu söylenir. Bilemiyorum yetişemedim gençlik günlerine. Pek çok filmde küçük roller de almış. Ayhan Işık'ı da severmiş Yılmaz Güney’i de. Her ikisi ile de oynamış. Oynamış dememe bakmayın. Filmin bir iki sahnesinde görülmüş sadece. Ancak o bunu çok ciddiye almış olmalı. Evinin her yanı filmlerinde küçük roller aldığı starların resimleri ile süslü imiş. Görenler öyle anlatırlar.

Sokak sanatçısı diyerek başlamıştım ya söze, öyle günün moda şarkılarını yalan yanlış söyleyenlerden değil. Üzerinde hayli çalışılmış bir repertuarı vardı. Güncel beğeni endişelerinden uzak, nerede ise klasikleşmiş parçalardı seçtikleri. Akordeonu ile can verirdi Edith Piaf’a örneğin.

Sous le ciel de Paris, La vie en rose, Ya da Yves Montand’a Les Feuilles Mortes. Türkçe de söylerdi. Papatya Gibisin Beyaz ve İnce

Köklü bir Ermeni ailenin mensubu imiş. Dedesi devlet hizmetinde bulunmuş, saray bürokrasisinde önemli yerler edinmiş. Erkek kardeşi papaz. İçki müptelası olduğu için genç yaşta veda etmiş yaşama.

Yazları adaya, yazlığa giderlermiş. Orada ilk kez görmüş akordeon denen enstrümanı. Komşuları Rum genci Yorgi çalıyormuş. İlk görüşte aşk dedikleri bu olsa gerek. Unutamamış bu cihazı. Yalvar yakar aldırmış annesine.

Yüksekkaldırım’da Papa Yorgi’den alınır ilk akordeonu. Tam 170 lira. 1940 li yıllarda orta halli bir devlet memuru maaşı.

Anne piyano çalmakta, müzisyen ruhu aileden gelmiş. Aldığı günden itibaren bütünleşmiş bu cihazla.

Ama ya çalmayı beceremezse?

İyi bir hocadan ders almış, hayli de yetenekli olmalı ki kısa zamanda sökmüş işi.

Sonra ver elini Saint Antoine. Adağı varmış çünkü.

“Saint Antoine güzel evliyadır.”

Bu cümle ona ait. İnançlı biri imiş anlaşılan.

İnançlı bir Katolik.

Bu durumu daha da net açıklayan bir anısı var. Onu da paylaşayım:

“Balat Surp Hreşdagabed Kilisesi`nde oturmuşum, yalan dünya, yanımda Jamanak Gazetesi`nden Lili Koç vardı. Surp Astvadzadzin`in günü, hastaları iyi eden gün, çok kuvvetlidir Balat`ta ki Meryemana. O günlerde pasaj satılmıştı. Aldılar, otel yapacaklar. Ben her oturuşta ağlardım pasaj yıkılacak diye. O gün Meryemana`nın önünden üç kez geçtik Lili Koç ile. Bana bir makale yazmıştı ertesi gün Jamanak Gazetesi’nin birinci sayfasında, sende bu din, iman varken, 100 sene pasaj yıkılmaz üzülme` diye, hayatta unutmam. Ve hakikaten yazdığı gibi de çıktı. Sahte tapu dediler, bozdular, pasajın satışı gerçekleşmedi. Ben de yaşıyorum, pasaj da hala yaşıyor. Umarım yaşamaya da devam eder.”

Çiçek pasajının değişime ne kadar dayanacağını, daha ne kadar ayakta kalacağını bilemem ama Anahit o duaları ile pasajın yaşadığına inanmış işte.

Üç kişi ile toplam dört kez evlenmiş. İlk kocası ile iki kez. İlk evliliği de son evliliği de aynı kişi ile.

Demek ilk aşkını unutamamış. Hep müzisyen evlendiği kişiler.

Hep Beyoğlu’nda yaşadı Talimhane’de doğdu, Balıkpazarında öldü. 2003 yılında öldüğünde 77 yaşında idi.

Onu harabeden mide kanserine rağmen ara sıra da olsa Çiçek Pasajına gelip sanatını icra ederdi. Gerçi müşteri profili, hayli değişmiş, esnaf da eskisi kadar iyi davranmaz olmuştu ona ama bunları asla dert etmedi. Tüm ciddiyeti ile sürdürdü işini.

Hollanda televizyonu yaşam öyküsünü yayınladı, pek çok belgesele konu oldu pek çok klipte rol aldı.

Bütün bunlar oldu da...

Cenazesine otuz kişi katıldı sadece. Değişen Beyoğlu’nun yeni kuşakları pek de benimsememişlerdi onu.

İlhan Berk’in şiirlerine, Sezen Aksu'nun şarkılarına konu olan kadın yeni nesil Beyoğlu müşterisince dışlanmıştı işte. Kimileri buna değişim diyorlar. Bana göre ise çöküş bu yaşanan.

Ben bu satırları yazarken yakasında gülü dudaklarında kıpkırmızı ruju yüzünün nerede ise yarısını kaplayan kocaman gözlükleri her daim temiz ve bakımlı elbiseleri ve elbette akordeonu ile geliyor gözlerimin önüne.

Birazdan oturduğum yerden kalkıp İstiklal caddesinde yürümeye başlayacağım.

Yol boyu pejmürde kıyafetleri, birbirine karışmış saç ve sakalları, muhtemelen günlerdir yıkanmadığı için leş gibi kokan bedenleri ile yeni nesil sokak sanatçıları çıkacaklar karşıma

La vie en rose değil tabi söyledikleri

Üstelik ne nota ne usul var çoğunda. Avazları çıktığı kadar bağırmayı müzik yapmak sanan bir alay insan işte.

Anahit Yulanda Varan Akordeoncu kadın. Beyoğlu Sokak sanatçılarının atası.

Keşke yaşasa idin de bu yeni yetmelere usul adap öğretse idin.

Işıklarda uyu.