Staj ve Çıraklık Mağdurlarının Sessiz Çığlığı

Türkiye’de her seçim dönemi, her sosyal güvenlik düzenlemesi, her reform paketi bir umutla beklenir. Çünkü bu ülkede milyonlarca insan, bir gün devletin kendilerini göreceği günü bekliyor. O kalabalığın içinde yıllardır sesi duyulmayan ama sayıları her geçen gün artan bir grup var: Staj ve çıraklık mağdurları.

Bugün 50 yaşına gelmiş insanlar, ellerinde “sigorta girişim var ama emekli olamıyorum” diyerek adalet arıyor. Çünkü geçmişte atılan bir imza, bugün onların emekliliğini yok sayıyor. SGK sisteminde adı geçen, işe giriş tarihi belli olan bu insanlar, emeklilik hesaplamalarında hiç var olmamış gibi muamele görüyor. Neden mi? Çünkü bu girişler “uzun vadeli sigorta kolları” kapsamında değilmiş.

“Siz çalışmadınız ki!” dediler

Oysa gerçekte çalıştılar. Sanayi sitelerinde tornada, berber dükkânında tıraşta, ofislerde evrak taşıyarak, atölyelerde kumaş keserek çalıştılar. Birçoğu okula gitmeden önce sabahın köründe işyerine uğrayıp çay koydu, temizlik yaptı, ustasının eline baktı. Ama onların bu emekleri, “meslek öğreniyorlar” denilerek sistem dışında bırakıldı.

1999 öncesi staj yapan bir gencin, 2024 yılında hâlâ emekliliğe yıllar varken devlete dönüp, “ben o yıllarda çalıştım” demesi boşuna değil. Ellerinde SGK tarafından onaylanmış belgeler var. Ama bu belgeler, emeklilik söz konusu olduğunda bir anda hükmünü yitiriyor. “O giriş sayılmaz” deniliyor.

EYT ile umutlandılar, sonra yeniden unutuldular

EYT yasası çıktığında bu insanlar bir kez daha umutlandılar. Çünkü işe giriş tarihleri 1999 öncesiydi. Ama kısa süre sonra SGK bu girişlerin yalnızca “iş kazası ve meslek hastalığı” sigortası içerdiğini hatırlattı. Emeklilik hakkı sağlayan primler yatırılmadığı için, sistem onları dışarıda bıraktı.

Yani özetle: giriş var ama başlangıç sayılmıyor.

Bir düzenleme, bir borçlanma hakkı bu kadar zor mu?

Bugün staj ve çıraklık mağdurları yalnızca bir şey istiyor:
Bu sürelerin borçlanılabilir hale gelmesi.
Tıpkı doğum borçlanması, askerlik borçlanması gibi…
Madem bu gençler o yıllarda gerçekten çalıştıysa ve bugün bunu belgeliyorsa, neden bu süreleri sisteme dahil edemesin?

Bu sadece bir sosyal güvenlik meselesi değil. Bu, emekçinin görünmeyen emeğinin tanınması meselesidir. Bu, devletin kendi vatandaşına karşı sorumluluğudur.

Sessizliği yırtan adalet talebi

Bugün sosyal medyada yüz binlerce kişi her gün aynı etiketlerle sesini duyurmaya çalışıyor:
#StajMağdurlarıİçinAdalet
Çünkü başka çareleri kalmadı.

İnsan ilişkilerinde ve toplumsal her konuda olduğu gibi haklıysan güçlüsün! Ancak konu hak arama olduğunda siyasiler tarafından bu haklı durum görmezden geliniyor ama ortada tek bir gerçek var: Hayatın kendisi.
Ve hayat, SGK’nın kabul etmediği her günü onların hanesine borç yazmaya devam ediyor.

Devlet, vatandaşını yok sayamaz.
Sigorta girişi olan ama sigorta başlangıcı kabul edilmeyen bu büyük kesim için artık bir adım atmanın zamanı gelmedi mi?