YAŞAM MARANGOZU SERKİS ÇERKEZYAN (ÇERKEZOĞLU)

Bizim kuşaktan olup da kendilerini “solcu” olarak tanımlayanların önemli bir bölümünde nedenini pek de anlayamadığım bir düşünce egemendir. Memlekette solculuğun hemen bizden önce 68 kuşağı mensubu ağabeylerimizle başladığına inanır, koskoca bir TKP tarihini de bu tarihin mücadeleyi de “revizyonist çizgi” “halktan kopuk aydın hareketi” gibi yaftalarla karalamaktan çekinmez bu kuşak. Hele Osmanlı Devleti zamanında solun mevcut olabileceğini düşünmeyi akıllarına bile getiremezlerdi yakın geçmişe kadar. Son zamanlarda “Selanik Sosyalist İşçi Federasyonu, Hınçak partisi ve İç Makedonya Devrimci Örgütü ile ilgili yazılar çeşitli mecralarda yer almaya başlayınca bu anlayış biraz kırıldı kırılmasına ama yılların yarattığı düşünceler kolay terk edilmiyor tabi.

Bizim kuşak sosyalistlerinin çoğuna göre TKP bir aydınlar kulübü, tüm yaşamı mücadele ile geçmiş Dr. Hikmet Kıvılcımlı cuntacı, Behice Hocamız parlamentarist, Nazım Hikmet ise ulusalcı bir küçük burjuvadır. Bu anlayış nedeni ile de 68 kuşağının devrimci mücadelesi ile başlar bizim kuşak için Türkiye solu.

Yukarıda betimlemeye çalıştığım inkârcı anlayış nedeni ile ömrünü mücadeleye adamış nice solcu son günlerini yalnızlık ve yokluk içinde geçirmiş, cenazeleri bile birkaç yakınının gayretleri ile kaldırılabilmiştir. Bugün sözünü edeceğim Serkis Çerkezoğlu da bu insanlardan biridir.

1916 yılında, ailesi sürgünde iken Halep’te dünyaya gelmiş. Aslında Karamanlı zengin bir ailenin çocuğu. Sürgün öncesinde 50.000 altın liranın ve bir dolu mülkün sahibi bu aile. Öldüğü güne kadar sakladı Serkis babasının sürgün öncesi babasının bankaya teslim ettiği altınların belgesini. Günün birinde geri almak umudu ile değil, sürgünün anısını canlı tutmak için gerçekleştirdi bu eylemini. Aile Karaman’a dönmüş 1920 yılında. Sürgün öncesi memleketlerinde bıraktıkları başkasının malı olmuştur artık. Yeri gelmişken o “başkası” nın Karaman müftüsü olduğunu da belirteyim. Bir kafir’in(!) malının gasp edilmesi helal olsa gerek İslam kültüründe. Çaresiz durumu kabullenip fakir bir yaşama razı olmuştur aile. Durum o kadar vahim ki birkaç yıl öncesinin ünlü zengini Gazaros efendi (Serkis’in babası) iki paket tütün alacak parayı bulamıyor pek çok gün. Yine de kabullenip durumu yerleşiyorlar Karaman’a ne de olsa vatan toprağı. Yerleşiyorlar yerleşmesine de Karaman halkı rahat bırakmıyor onları. Tekrar görünüyor göç yolları. Bu kez sadece Ereğli’ye kadar. Buraya yerleşip yeni bir yaşam kurmaya karar vermişler. İşçinde bulundukları şartlarda iyi bir öğrenim göremiyor Serkis, babasının onu okutabilmek için atını bile satmaya razı olduğunu, ancak bunun bir çözüm olmadığını anladığında ağlayarak vazgeçtiğini anlatırken Serkis ustanın da gözleri dolar her seferinde. Okula gidemediği için meslek öğrenip marangoz olmuş, ailesinin geçimine katkı vermiş o da.

İkinci büyük savaş yıllarında askere alınır. Tam kırk iki ay. Yine de şanslıdır. Yirmi kura askerlik uygulaması onun askerlik yaptığı döneme denk düşmüş bu nedenle ikinci kez ordu saflarına katılmaktan kurtulmuştur. Şöyle anlatır o günleri:

“1312 (miladi 1897) doğumlulardan 1332 (Miladi 1917) doğumlulara kadar herkesi askere aldılar. Koca koca adamlar vardı asker olarak. Hepsine kahverengi çöpçü üniforması giydirdiler ve yol inşaatlarında çalıştırıldılar (*)

Asker olduğu sırada yitirmiş babasını. Görev yaptığı birliğin komutanı biraz da risk alarak izin verir ona. Bu sayede gelir Ereğli’ye ancak cenazeye yetişemez.

ve kardeşi ile birlikte İstanbul’a yerleşir 1948 yılında. Bir ev tutarlar Arnavutköy sırtlarında. Serkis usta önce bir marangozhanede çalışır işçi olarak ardından da kendi iş yerini açar Kumkapı’da Bu süreçte partilenmiştir. 1951 tutuklamaları da dahil olmak üzere pek çok önemli olayın canlı tanığıdır. 6-7 Eylül pogromunda onun da hedef olduğu yazılmakta Türkçe Wikipedya’da. Gerçeği yansıtmıyor bu bilgi. 6-7 Eylül sürecinde belki bir gerginlik yaşamış ancak hedef olmamıştır. Bahse konu olay İstanbul’da yaşayan tüm gayrimüslimlere değil, İstanbul’da yaşayan Rumlara yönelik bir devlet operasyonu idi. Bu operasyonun nedenleri de ayrı bir yazı konusu burada hiç girmeyelim o işe. Serkis usta da açıkça ifade eder zatan bu durumu kendi anılarında.

Solcu olmak kolay değil 1950 li yılların Türkiye’sinde. Hele Ermeni isen hiç kolay değil. Maruz kaldığı baskılardan yılıp bir ara, mülteci olmak ister Sovyetler Birliği’ne, Kabul edilir başvurusu ancak o gitmekten vaz geçer. Memlekette kalıp mücadeleye devam etme arzusu galip gelmiştir.

TKP nin kara kutusu denir onun için (Tarihsel TKP) parti yayınlarını yıllarca kendine ait marangozhanenin bir köşesinde gizlice basmış ve bu durumdan kimsenin haberi olmamıştır.

Enternasyonal sözcüğünün ne anlama geldiğini de çok iyi kavramış biridir o. 1980 öncesine yayın hayatına giren “Türk Solu” adlı dergiye yazı yazması istendiğinde aşağıda yer verdiğim yanıtı vermiş ve yazmayı reddetmiştir.

“ Kırk yıllık İtalyan Pirelli’yi alıp Türk Pirelli yaptınız. Philips’i Türk Philips yaptınız. Bari solu Türklüğe mahkum etmeyin.”

3 ağustos 2009 da Yedikule “Surp Pırgıç” hastanesinde veda etti yaşama

Cenazesi sevenleri tarafından kaldırıldı.

Adına bir belgesel yapıldı ölümü sonrasında “Yaşam Marangozu” izleyeni olmadı pek

Bir de kitabı var “Dünya Hepimize Yeter”

Onu alana da üste para verecekler nerede ise

YAZIK

(*) Miladi tarihler tahmini olup tahminler tarafımdan yapılmıştır (HT)