banner100

03.12.2022, 11:00

Fitch’in 2023 seçim senaryosu üzerine kısa bir değerlendirme

Dünya’daki üç büyük kredi derecelendirme kuruluşundan birisi olan Fitch’in (diğerleri Standard & Poor’s ve Moody’s)Türkiye’de gelecek yıl yapılacak olan seçimleri analiz eden bir raporunda 2023 seçimlerinin sonuçlarına ilişkin üç olası senaryoya yer veriliyor. (1)

En ağırlıkta olan senaryo altında, (i) Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yüzde 55 olasılıkla Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanması, buna karşılık, tekrarlanan 7 Haziran 2015 seçimlerinde olduğu gibi, AKP’nin Meclis çoğunluğunu kaybetmesi bekleniyor.

Diğer iki senaryo ise yüzde 22,5’er olasılıkla, sırasıyla: (ii) Erdoğan’ın Cumhurbaşkanlığını ve AKP’nin Meclis’te çoğunluğu kazandığı ve (iii) Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı seçilemediği ve AKP’nin Mecliste birinci parti olma durumunu kaybettiği senaryolar.

Dış politika belirleyici olacak

Doğallıkla ilk senaryo daha fazla dikkat çekiyor. Bu senaryonun gerçekleşmesinde de en etkili faktörün izlenmekte olan dış politika olduğu ileri sürülüyor. Bu noktada çok önemli bir ayrıntı var.

Kuruluş, Erdoğan’ın izlediği dış politikadan (ve Suriye ve Irak’ta yürüttüğü askeri operasyonlar da dâhil) elde edeceği olası başarının onun tekrar seçilmesinde en önemli etken olacağını çünkü bu politika ve askeri operasyonların, konuyu bir “milli mesele gibi gören” bu nedenle de iktidarın yanında olan ana akım muhalefet (6’lı Masa) tarafından da desteklendiğini ileri sürüyor.

Kısaca Fitch, ilk senaryosuna göre, “2023 seçimlerinde Erdoğan'ın marjinal bir galibiyet elde edeceğini, ancak Türkiye'yi uzun süreli bir siyasi kaosa sürüklememek için milletvekilliği seçimlerinin sonuçlarını kabul etmek zorunda kalacağını” düşünüyor:

“Erdoğan muhalefete yeni kabinede görev teklif edecektir. Eğer Erdoğan muhalefete yeni kabinede önemli mevkiler sunarsa, ana muhalefet iç politika konusunda daha büyük bir rol üstlenebilir. Bu da bazı ortodoks ekonomi politikalarına dönüşün önünü açabilir”.

Seçim sonrası ekonomik durum parlak değil

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde kuruluş ekonomideki durumun şöyle gelişmesini bekliyor:

2023 yılında ekonomi ılımlı bir büyüme sağlar, para politikası sıkılaştırılır (faizler yükseltilir), maliye politikası gevşetilir ve TL daha da değer kaybeder.

2024 yılında ise ekonomi iyice daralırken, para ve maliye politikası 2023’teki gibi yürütülür ancak TL biraz daha zayıflamayı sürdürürken kur oynak bir hal alır. Ekonomi ancak 2025 yılında tekrar ılımlı bir büyüme sağlar.

Kısaca bu senaryo altında önümüzdeki üç yıl ekonomide durum pek parlak görünmüyor. Her halükarda faturayı emekçiler ödeyecek gibi görünüyor.

Bazı ekonomik göstergeler

2023

2024

2025

Ekonomik büyüme

% 2,5

%1,4

% 2,2

Enflasyon

% 26,1

% 17,2

% 16,1

Bütçe açığı

% - 4,4

% - 4,5

% - 4,2

Cari açık

% - 4,9

% - 4,4

% - 3,8

Para politikası

Sıkı

Sıkı

Gevşek

Maliye politikası

Gevşek

Gevşek

Sıkı

Döviz kuru ($/TL)

23,2

24,6

24,5

Fitch ne anlatmaya çalışıyor?

Uluslararası finansal sermayenin sözcüsü konumundaki bir kuruluş olan Fitch’in bu değerlendirmesini nasıl yorumlamak gerekiyor? Kuruluş gönlünden geçenleri mi anlatıyor, yoksa gerçekleşmesi muhtemel bir somut durumu mu dile getiriyor?

Bir başka anlatımla, kuruluş neo-liberal politikaları sürdürerek küresel sermayeye güven veren bir yeni devlet ittifakını mı murat ediyor? Yoksa gerçekçi bir tahmin ile seçimlerin nasıl sonuçlanabileceğini mi öngörüyor?

Fitch’in bu senaryosu tartışmalı olabilir. Ancak “dış politika ve askeri operasyonlar konusunda iktidar ve muhalefetin ortak davrandığı” tespiti son derece gerçekçi.

Ciddi bir ekonomik kriz ve yüksek bir enflasyon altında, derin bir yoksulluğun ve yaygın işsizliğin yaşandığı bir ortamda, mealen, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın elinde askeri operasyon ve dış politikada elde edeceği olası bir zaferle milliyetçi oyları artırmaktan başka yol kalmamışken, muhalefetin bu konularda iktidara vermekte olduğu destekle Erdoğan’ın işini kolaylaştıracağı yönündeki tespit gerçekçi bir tespit gibi görünüyor.

6’lı Masa durumun farkında mı?

Bu noktada asıl önemli olan 6’lı Masa’nın bu durumun ne kadar farkında olduğudur. Bu noktada da kamuoyunda iki görüş mevcut.

İlkine göre, 6’lı Masa kendi iç çelişkileri nedeniyle (özellikle de İYİP’in talepleri üzerine) dış politikada iktidar bloku gibi davranmak durumunda kalıyor.

İkincisine göre 6’lı Masa aslında devletin içindeki bir kısım muhalefetin sözcülüğünü yapıyor. İktidara karşı bir görünüm sergilerken devletin dış politikasına sahip çıkıyor.

Nedeni hangisi olursa olsun sonuç aynı olacaktır. Eğer Fitch bu tespitlerinde haklı çıkarsa kaybeden sadece toplumsal muhalefet değil, aynı zamanda sahnede muhalefette gibi görünen siyasal partiler de kaybedecekler, hatta bazıları yok olmaya yüz tutacaktır. Demokrasi açısından böyle bir kaybın sorumluluğu da kuşkusuz bu yenilgide etkili olan bu siyasal partilere ve oluşumlara ait olacaktır.

Anahtar sözcükler: 6’lı Masa, 2023 seçimleri, Ekonomik görünüm, AKP, Erdoğan, Fitch.

Dip notlar:

(1) Fitch Solutions, “Rising Risks to Turkey’s Outlook, A scenario analysis into Turkey’s 2023 elections”, (November 2022).

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 21 51
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 21 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Ankaragücü 21 22
15. Kasımpaşa 22 23
16. Giresunspor 21 21
17. İstanbulspor 22 21
18. Hatayspor 21 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 21 37
7. Sakaryaspor 21 34
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 20 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Leicester City 21 21
14. Nottingham Forest 20 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 19 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 19 50
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 19 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Celta Vigo 20 23
12. Almeria 19 22
13. Girona 19 21
14. Sevilla 19 21
15. Espanyol 20 21
16. Valencia 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9